De verkiezingsprogramma’s zijn geschreven, de ambities uitgesproken. De Digitale Stad Nieuwegein legde de plannen van de lokale partijen al langs zes vaste meetlatten. Maar papier is geduldig. Daarom kijkt Jan met de Pet verder dan de bekende thema’s.

Terwijl landelijke partijen elkaar de maat nemen over stikstof, klimaat en migratie, zeggen Lokale Vernieuwing (LV) en de VSP iets anders: laat Den Haag erbuiten. Nieuwegein moet weer van Nieuwegeiners worden. Minder bureaucratie, minder externe adviseurs, minder bestuurlijke omwegen. Meer grip, meer handhaving, meer duidelijkheid.

Jan met de Pet leest hun gezamenlijke verkiezingsprogramma niet als een lijstje wensen, maar als een bestuurlijke correctie. Dit is geen droombeeld van een ideale stad. Dit is een poging om het apparaat weer onder controle te krijgen.

Wat direct opvalt, is de nadruk op onafhankelijkheid. Lokale Vernieuwing en VSP benadrukken dat ze niet gebonden zijn aan landelijke partijtoppen en besluiten nemen zonder inmenging van buitenaf. Dat klinkt als een principiële keuze, maar het is vooral een machtsclaim: wij bepalen hier zelf de koers. Die koers begint bij het gemeentelijk apparaat. Het ambtenarenapparaat moet kleiner en efficiënter. Minder externe inhuur. Minder bureaucratie. De gemeente moet weer doen wat ze zegt en zeggen wat ze doet.

Jan leest hier geen vrijblijvende wens, maar frustratie over een overheid die volgens hen te veel met zichzelf bezig is. De boodschap is helder: het Stadshuis moet weer dienstbaar worden, niet leidend. Tegelijkertijd is dit geen zachte bestuursstijl. Integendeel. Veiligheid is de ondergrens. Er moet meer worden ingezet op politiecapaciteit. Ondermijnende criminaliteit moet harder worden aangepakt. Cameratoezicht mag gerichter worden ingezet bij serieuze veiligheidsproblemen.

Wat Jan opvalt, is dat ze veiligheid niet alleen in cijfers willen vangen. Beleid moet gebaseerd worden op gevoel én feiten. Dat is politiek slim. Want in wijken draait het vaak niet om statistiek, maar om beleving. Als bewoners zich onveilig voelen, is dat politiek realiteit.

Ook in het sociaal domein klinkt een duidelijke lijn door: hulp moet er zijn, maar niet zonder wederkerigheid. Fraude met bijstand moet streng worden aangepakt. Tegelijkertijd moet er ruimte blijven voor de menselijke maat, bijvoorbeeld wanneer buren elkaar helpen.

In de jeugdzorg willen ze kortere wachttijden, maximaal vier weken, en één regisseur per gezin. Geynwijs moet kleiner en wendbaarder worden. Dat is geen afbraak van zorg, maar een poging om het systeem weer beheersbaar te maken. Jan ziet hier vooral een bestuurlijke reflex: het moet efficiënter, overzichtelijker, minder versnipperd.

Wat het programma daarnaast kenmerkt, is de focus op tastbare zaken. Meer openbare toiletten, zonder poortjes en bij voorkeur gratis. Een jaarkalender voor evenementen. Investeren in de bibliotheek als ontmoetingsplek. Behoud van de historische kernen. Geen grootse visies, maar concrete ingrepen. Jan herkent daarin een partij die de stad bekijkt vanuit het dagelijks gebruik. Wat werkt niet? Wat stoort? Wat kan beter?

Op financieel terrein positioneren ze zich duidelijk. De OZB mag alleen stijgen met inflatiecorrectie. Er komt geen hondenbelasting. Betaald parkeren mag niet verder worden uitgebreid en de eerste twee uur bij City moeten gratis worden.

Hier spreekt de stem van de middenklasse die het gevoel heeft dat gemeentelijke lasten steeds verder oplopen. Tegelijkertijd willen ze niet snijden in voorzieningen zoals sport, zorg, onderwijs, bibliotheek en cultuur. Dat betekent dat de bezuiniging vooral binnen het apparaat gezocht moet worden. Minder mensen, minder externe bureaus, meer efficiëntie.

Interessant is ook hun koers in duurzaamheid. Ze willen subsidies voor isolatie en vergroening en duidelijke afspraken met woningcorporaties. Maar nieuwe windturbines binnen de gemeentegrenzen wijzen ze af. Dat is een pragmatische lijn: wel verduurzamen, maar niet ten koste van leefbaarheid en draagvlak. Wat onder dit alles ligt, is een duidelijke bestuursfilosofie. Nieuwegein moet overzichtelijk blijven. Regie moet terug naar het lokale niveau. Problemen moeten benoemd worden, niet weggemasseerd. En regels gelden voor iedereen.

Jan ziet geen ideologisch experiment. Hij ziet een partij die orde en grip centraal zet. Minder bestuurlijke franje, meer uitvoerbaarheid. De vraag is alleen hoe dat uitpakt als het schuurt. Minder ambtenaren betekent ook minder capaciteit. Meer handhaving vraagt om menskracht en geld. Gratis parkeren en lage lasten beperken de financiële ruimte.

Heleen Peters en Jan met de Pet

Jan neemt een trekje aan zijn pijp en kijkt nog eens naar het programma. Lokale Vernieuwing – VSP presenteert zich als de nuchtere bewaker van het lokale belang. Geen Haagse agenda, geen grote ideologische verhalen. Wel duidelijke keuzes, een stevige hand op veiligheid en een kritisch oog op het gemeentelijk apparaat.

Of dat genoeg is om een groeiende stad als Nieuwegein bestuurlijk strak én sociaal houdbaar te houden, zal niet afhangen van hun woorden, maar van hun uitvoering. Want minder bureaucratie beloven is één ding. Een stad besturen zonder haar vast te laten lopen, dat is waar het om draait.

Jan met de Pet