Zeldzame baquet de Charleroi Dumas te zien bij Museumwerf Vreeswijk in Nieuwegein

Op de helling bij Museumwerf Vreeswijk aan de Wierselaan 113 ligt sinds kort een schip dat je niet snel over het hoofd ziet. Lang, smal, hoog, rechtlijnig en bijna hoekig. Geen sierlijke salonboot, geen statige klipper, maar een werkschip met karakter. De Dumas is een baquet de Charleroi, een Belgisch scheepstype waarvan nog maar enkele exemplaren bestaan.

Bijzonder
Voor de Museumwerf is de komst van het schip bijzonder. De Dumas geldt als de enige baquet de Charleroi in Nederland en als een van de laatste nog drijvende exemplaren van een scheepstype waarvan ooit meer dan duizend stuks zijn gebouwd. Daarmee ligt er in Vreeswijk niet zomaar een oud schip, maar een zeldzaam stuk Belgisch en Nederlands varend erfgoed.

Over de baquet de Charleroi
De baquet de Charleroi werd in de negentiende eeuw ontwikkeld voor het Kanaal van Charleroi naar Brussel. Waterbouwkundig ingenieur Jean Baptiste Vifquain ontwierp het kanaal, dat in 1832 gereedkwam voor het vervoer van steenkool. Voor dat smalle kanaal met kleine sluizen was een aangepast vrachtschip nodig. Zo ontstond de baquet, ook wel bakeetje, bakske of sabot de Charleroi genoemd.

Het type was maximaal 19,50 meter lang en 2,60 meter breed. Precies smal genoeg om door de sluizen te kunnen. Geladen lag het schip diep in het water en schuurde het soms bijna over de bodem. De schepen werden voortgetrokken door mens of dier, later ook door tractoren of locomotieven. Sommige baquets kregen een motor. De Dumas was een van die uitzonderingen.

Het schip werd in 1918 gebouwd bij scheepswerf Berger de Landsheer in het Belgische Halle. Aanvankelijk heette het Amsterdam, maar vanaf 1920 voer het als Dumas. Het werkzame bestaan eindigde in 1942. Daarna werd het schip gebruikt als woonboot.

In 1982 lag de Dumas zwaar verwaarloosd in de Zuid Willemsvaart bij Maastricht. Het schip was rijp voor de sloop. Het schip begon met Carolien Adriaens aan een nieuw hoofdstuk in haar leven. Zij zag niet alleen een mogelijke woonruimte, maar vooral de historische waarde van het schip. Ze kocht de Dumas en maakte het behoud ervan tot haar levenswerk.

Dat was geen romantisch restauratieverhaal met een snelle goede afloop. Het schip bleek in slechte staat. Er moest onder meer een nieuw vlak en een nieuw dak komen. Het werk lag jarenlang stil en vroeg veel van Adriaens. Toch hield zij vol. Meer dan veertig jaar wist zij de Dumas door de tijd te trekken. Zonder haar inzet was het schip waarschijnlijk allang in het oud ijzer verdwenen.

Carlien Adriaens Stichting
Vlak voor haar overlijden bracht Carlien Adriaens de Dumas onder in de Carlien Adriaens Stichting. Die stichting wil het schip behouden als Varend Monument en gebruiken om jongeren in Nederland en België kennis te laten maken met nautisch erfgoed. Daarmee moet de Dumas meer worden dan een herinnering aan vroeger. Het schip moet opnieuw een functie krijgen, als leerplek, erfgoeddrager en levend verhaal van de binnenvaart.

Voor de Museumwerf past de komst van de Dumas naadloos bij de plek. De werf aan de Wierselaan is geen museum waar alles achter glas staat. Het is een werkende werf, geworteld in het oude schippersdorp Vreeswijk, waar de geschiedenis van de binnenvaart zichtbaar en tastbaar blijft. Juist zo’n uitzonderlijk schip hoort daar thuis, op de helling, tussen vakmanschap, roest, verhalen en water.

De Museumwerf is maandag tot en met donderdag geopend van 10.00 tot 16.00 uur en op zaterdag en zondag van 14.00 tot 16.30 uur. De entree bedraagt 6 euro per persoon, inclusief koffie of thee. Kinderen tot en met twaalf jaar hebben gratis toegang.