Wat Utrecht nu presenteert als Stadseiland-Zuid, is niet alleen een Utrechts bouwverhaal. De plannen schuiven op tot vlak bij Nieuwegein en gaan dus ook hier merkbaar worden. Niet alleen in stenen en tekeningen, maar straks ook in verkeer, bereikbaarheid en de druk op het gebied rond Galecopperzoom en Groot Merwede.
Stadseiland-Zuid – impressie gemeente Utrecht
Utrecht wil van Stadseiland-Zuid een compleet nieuw stuk stad maken. Het gaat om het gebied tussen grofweg Kanaleneiland en de grens met Nieuwegein, waar nu onder meer de woonboulevard, IKEA en verschillende kantoren zitten. Volgens de gemeente is daar ruimte voor ruim tienduizend woningen, duizenden banen, groene stadsstraten en een nieuw oeverpark.
Dat klinkt als een Utrechts prestigeproject, maar zo simpel ligt het niet. Juist omdat dit gebied tegen Nieuwegein aan schuurt, is de kans groot dat de gevolgen ook aan deze kant van de grens voelbaar worden. Denk aan extra verkeersdruk, veranderingen in de bereikbaarheid en nieuwe discussies over openbaar vervoer en aansluitingen op de bestaande infrastructuur.
De plannen maken deel uit van het veel grotere gebied Groot Merwede. Daarin trekken Utrecht en Nieuwegein al langer samen op. Ook aan Nieuwegeinse kant liggen immers grote bouwambities, onder meer rond Galecopperzoom. Daardoor wordt Stadseiland-Zuid niet zomaar een nieuwe wijk van Utrecht, maar onderdeel van een veel bredere herschikking van het hele grensgebied tussen beide steden.
Utrecht spreekt zelf over een gebied dat radicaal moet veranderen. Het huidige versnipperde terrein met winkels, bedrijven en kantoren moet op termijn veranderen in een gemengd stadsdeel waar wonen, werken en voorzieningen door elkaar lopen. Daar horen volgens de gemeente ook stevige keuzes bij. Zo wordt onderzocht of op- en afritten van de A12 in dit gebied op termijn kunnen verdwijnen of anders ingericht moeten worden.
En juist daar begint het ook voor Nieuwegein interessant te worden. Want wie in dit deel van de regio woont, werkt of rijdt, weet hoe gevoelig de bereikbaarheid hier nu al ligt. Als er aan de Utrechtse kant ingrepen komen in de verkeersstructuur, werkt dat al snel door richting Nieuwegein. Wat op papier een logische stadsuitbreiding lijkt, kan in de praktijk zomaar uitlopen op nieuwe druk op wegen, kruispunten en verbindingen in deze regio.
Daar komt bij dat de toekomstige Merwedelijn opnieuw als onmisbare schakel naar voren wordt geschoven. Zonder die snelle OV-verbinding wordt het lastig om zulke aantallen woningen en banen op een verantwoorde manier toe te voegen. Ook voor Nieuwegein is dat geen bijzaak. De discussie over de Merwedelijn gaat namelijk al lang niet meer alleen over Utrecht, maar ook over de vraag hoe Nieuwegein in de toekomst verbonden blijft met de grote uitbreidingsgebieden in de regio.
Voor ondernemers in het gebied is er ondertussen nog veel onzeker. Dat geldt zeker voor de woonboulevard en de grote winkels die nu juist afhankelijk zijn van goede autobereikbaarheid. Utrecht zegt die belangen mee te willen wegen, maar duidelijk is wel dat hier geen kleine bijstelling wordt voorbereid. Dit is een plan dat het gebied fundamenteel wil omgooien.
Voor Nieuwegein is het daarom zaak om niet vanaf de zijlijn toe te kijken. Als Utrecht aan de overkant van de grens een nieuw stadsdeel van deze omvang wil neerzetten, dan raakt dat ook de positie van Nieuwegein. Niet alleen qua verkeer en OV, maar ook als het gaat om woningbouw, economische ontwikkeling en de vraag hoe dit hele gebied er over tien of twintig jaar uit moet zien.
De verkenning voor Stadseiland-Zuid is nog geen definitief besluit. Maar de richting is wel helder. Utrecht wil hier fors bouwen en durft daarbij hardop te denken aan ingrepen die tot nu toe bijna onaantastbaar leken. Voor Nieuwegein is dat reden genoeg om dit dossier heel scherp te volgen.
Stadseiland-Zuid ligt aan de zuidkant van Utrecht, net over de Jutphasebrug, in het gebied richting de grens met Nieuwegein. De plannen zijn nog in verkenningsfase. De komende jaren moet duidelijk worden wat er daadwerkelijk gebouwd gaat worden, hoe het verkeer wordt afgewikkeld en welke gevolgen dat heeft voor de omgeving.
Lees hier het hele bijlagenboek over Stadseiland-Zuid.
Ontdek meer van De Digitale Stad Nieuwegein
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
Wordt Nieuwegein ooit opgeslokt door Utrecht? Dit is wat er echt speelt
Op de redactie komen geregeld vragen binnen over ‘Groot Utrecht’ en of Nieuwegein op termijn wordt ingelijfd door de buurstad. Voor wie daarbij denkt aan De Meern en Vleuten, dat zat anders. Die maakten deel uit van de voormalige gemeente Vleuten-De Meern, die per 1 januari 2001 is samengevoegd met Utrecht. Dat was een formele gemeentelijke herindeling, geen losse uitbreiding die zomaar even werd doorgezet.
Voor Nieuwegein ligt zoiets nu niet op tafel. Er is op dit moment geen officieel voorstel, geen lopende herindelingsprocedure en geen aanwijzing dat Nieuwegein binnenkort zou opgaan in Utrecht. In de actuele plannen rond Groot Merwede en de Merwedelijn worden Utrecht en Nieuwegein juist steeds als twee aparte gemeenten genoemd die samen optrekken in een groot ontwikkelgebied.
Bovendien kan zo’n stap niet zomaar worden gezet omdat een stad groter wil worden. Volgens het rijksbeleid komen gemeentelijke herindelingen bij voorkeur van onderop tot stand, dus op initiatief van gemeenten zelf. Alleen in bijzondere gevallen neemt de provincie daarin het voortouw. Van zo’n traject is bij Nieuwegein nu geen sprake.
De conclusie is dus vrij simpel. Dat Utrecht en Nieuwegein in de praktijk steeds meer aan elkaar vastgroeien, klopt. Dat er regionaal intensief wordt samengewerkt aan woningbouw, bereikbaarheid en openbaar vervoer, ook. Maar bestuurlijk is Nieuwegein nog altijd gewoon Nieuwegein. En op dit moment zijn er geen concrete signalen dat daar snel verandering in komt.