Meer dan de helft van de gemeenten in de provincie Utrecht huisvest te weinig statushouders. Dat blijkt uit cijfers van het ministerie van Binnenlandse Zaken met peildatum 1 januari 2026. In Utrecht voldoet 65,4 procent van de gemeenten niet aan de rijksdoelstelling. Het gaat om zeventien gemeenten.

Ook Nieuwegein hoort bij die groep. Nieuwegein heeft een taakstelling van 93, maar heeft er 60 gerealiseerd. Dat is een verschil van 33. Het is een achterstand op papier, maar het effect is heel concreet: mensen blijven langer in de opvang, en het probleem schuift door naar de volgende periode.

Dat getal 93 leidt intussen tot misverstanden, alsof het automatisch 93 extra woningen betekent. In de eerder uitgebrachte “Jan met de Pet” werd dat eerder al rechtgezet: die 93 is een optelsom van de opgave voor de tweede helft van 2025 plus een openstaande achterstand uit de eerste helft. Het gaat dus om 93 plaatsingen, niet per se 93 nieuwe voordeuren.

En dan komt de ongemakkelijke kern, want Nieuwegein heeft niet één woningcrisis, maar twee groepen die tegen dezelfde muur oplopen. Statushouders hebben een wettelijke route naar huisvesting via de gemeente, maar Nieuwegeiners die hier zijn opgegroeid, starters, jonge gezinnen, mensen na een scheiding, ouderen die kleiner willen wonen, ze staan óók vast. Die zoeken niet op basis van een taakstelling, maar op basis van wachttijd, inkomen en geluk. Voor hen voelt elk extra dossier als nog een deur die niet voor hen opengaat. Dat gevoel bestaat, en het is niet “xenofoob”, het is de realiteit van een krappe woningmarkt.

Daarom is het belangrijk om in dit verhaal steeds twee waarheden tegelijk vast te houden. Gemeenten móéten statushouders huisvesten, dat is een wettelijke taak. Maar de oplossing kan niet alleen bestaan uit het doorschuiven van druk naar dezelfde schaarse sociale huurwoningen waar al jarenlange wachtrijen staan. Als je dat wel doet, maak je van een bestuurlijke opdracht een sociale wedstrijd, met bewoners die tegenover elkaar komen te staan.

In Nieuwegein kom je dan vanzelf uit bij de routes die in eerdere discussies al op tafel lagen, zoals woningdelen en tijdelijke oplossingen die het aantal benodigde adressen kunnen beperken. Dat is geen wondermiddel, het haalt de woningnood niet weg. Het is vooral een manier om de wettelijke opdracht uit te voeren zonder dat je doet alsof er een verborgen voorraad leegstaande woningen is.

Tegelijk blijft het echte knelpunt buiten beeld als je alleen over statushouders praat. Nieuwegein heeft meer woonruimte nodig, in meerdere segmenten, juist zodat de druk niet op één smal stukje van de markt blijft zitten. Zolang de doorstroming stokt, blijven zowel statushouders als Nieuwegeinse woningzoekenden elkaar tegenkomen op dezelfde overvolle gang.