Column Tinus A.I: ‘Nieuwegein koos, de stad draaide gewoon door’

Nieuwegein had deze week maar één echte hoofdpersoon, de kiezer. De stembussen zijn dicht, de rook is opgetrokken en de uitslag ligt op tafel. Lokale Vernieuwing/VSP werd met 24,4 procent en 9 zetels de grootste partij. GroenLinks/PvdA kwam uit op 7 zetels, VVD op 5, en Forum voor Democratie denderde als nieuwkomer met 4 zetels de raad in. De opkomst kwam uit op 47,7 procent, hoger dan in 2022. Geen aardverschuiving, wel een duidelijke boodschap: Nieuwegein wil beweging, maar niet blind.

De eerste conclusie is simpel. Deze stad heeft niet gekozen voor rust, maar ook niet voor revolutie. De kiezer heeft de kaarten opnieuw geschud, zonder één partij de sleutel van het Stadshuis alleen in handen te geven. Dat betekent ouderwets onderhandelen, slikken en rekenen. Jan met de Pet zag het vanuit Schotland al scherp: Forum zit straks wel in de raad, maar lijkt bestuurlijk buiten beeld te blijven, terwijl een brede werkcoalitie van LV/VSP, GroenLinks/PvdA en VVD het meest voor de hand ligt. Dat klinkt niet als een droomhuwelijk, eerder als een verstandshuwelijk, maar daar is in Nieuwegein meestal weinig mis mee. Deze stad draait uiteindelijk zelden op romantiek, maar op praktische afspraken.

Toch zit juist daar het venijn. Want vier zetels voor Forum zijn niet zomaar vier stoelen in de raadszaal. Het is een signaal dat een deel van de stad genoeg heeft van nette bestuurlijke zinnen, van voorzichtig formuleren en van eindeloos overleg waarin alles “zorgvuldig” moet. Wie dat wegzet als een vervelende oprisping, begrijpt de uitslag niet. Tegelijk geldt ook het omgekeerde: wie nu alleen stoer gaat praten over “de kiezer heeft gesproken”, maar geen stabiel bestuur weet te bouwen, laat zien dat verkiezingsretoriek nog geen bestuur is. Burgemeester Marijke van Beukering zei het deze week netjes, maar terecht: zoek elkaar op en werk samen. Dat is precies de opdracht.

Opmerkelijk is ook wat er meteen ná die verkiezingen uit Den Haag kwam aanwaaien. De Tweede Kamer stemde in met een amendement waardoor lokale politieke partijen in 2026 mogelijk voor het eerst rijkssubsidie kunnen krijgen, via het gemeentefonds. Dat lijkt technisch, maar is dat allerminst. Juist in een stad als Nieuwegein, waar lokale en lokaal verankerde partijen zwaar wegen, kan dat het politieke speelveld veranderen. Niet morgen al, maar wel structureel. De lokale politiek hoeft dan iets minder op elastiek, vrijwilligers en een goedgevulde zaterdagmiddag te draaien. Misschien is dat wel de meest onderschatte politieke ontwikkeling van de week.

Maar Nieuwegein was deze week meer dan zetels schuiven en politieke zenuwen. Aan de rand van de stad schuift Utrecht letterlijk deze kant op. De plannen voor Stadseiland-Zuid, tussen Kanaleneiland en de grens met Nieuwegein, gaan over ruim tienduizend woningen, duizenden banen en een radicale herinrichting van het gebied. Dat klinkt als een Utrechts verhaal, maar dat is het niet. Wie denkt dat dit ophoudt bij de gemeentegrens, gelooft waarschijnlijk ook nog in filevrije spitsen. Verkeer, bereikbaarheid, de Merwedelijn, de druk rond Galecopperzoom en Groot Merwede, het komt allemaal vroeg of laat ook op het bord van Nieuwegein te liggen. Groot denken in Utrecht betekent automatisch groot meebewegen in Nieuwegein.

Dichter bij huis ging het deze week juist over de menselijke maat. In de bibliotheek komt op 9 april een nieuwe huiskamer van De WachtVerzachter voor mensen die wachten op mentale hulp. Geen spectaculair nieuws, wel belangrijk nieuws. Want wie vastloopt, heeft niks aan een folder en weinig aan goede bedoelingen op papier. Die heeft een plek nodig waar hij of zij alvast kan binnenlopen. Ook praktisch nieuws met echte waarde kwam voorbij, zoals de bijeenkomst op 2 april over aftrekbare zorgkosten bij de belastingaangifte. Het zijn van die berichten die niet schreeuwen, maar voor inwoners soms meer opleveren dan een halve raadsvergadering. Dat geldt ook voor de starterslening van maximaal 35.000 euro, waarmee de gemeente sommige eerste kopers net over de streep probeert te trekken. Geen wondermiddel, wel een duwtje in een woningmarkt die voor starters al jaren voelt als opboksen tegen beton.

In Vreeswijk bleef het gevoel deze week wranger. De Emmabrug komt op z’n vroegst pas eind 2027 terug en een tijdelijke oplossing komt er niet. Voor bewoners en ondernemers is dat gewoon slecht nieuws, hoe technisch Rijkswaterstaat het ook uitlegt. Omrijden via Wilhelminabrug, Dorpsstraat en Irenestraat is op papier misschien een route, maar geen vervanging voor wat de wijk kwijt is. Daar tegenover stond wel een veel hoopvoller verhaal aan de Emmaweg, waar Huis Mandala het hoogste punt bereikte. Daar krijgen achttien jongvolwassenen met een verstandelijke beperking eind dit jaar, als alles volgens planning loopt, hun eigen plek. De ene ontwikkeling zegt iets over traag systeemwerk, de andere over wat er toch nog kan ontstaan als plannen eindelijk eens wél landen.

En ja, gelukkig deed Nieuwegein ook nog gewoon waar het vaak opvallend goed in is, presteren zonder poeha. Aquarijn haalde in Stockholm en Belgrado medailles en persoonlijke records binnen, met vier Nieuwegeinse junioren in het Nederlandse team. DeMix keerde van het EK jiu-jitsu in Kreta terug met goud, zilver en brons. De Toonladder liet zich zien op het regionale schoolschaaktoernooi, terwijl drie spelers van het winnende team van ISU uit Nieuwegein komen. En alsof dat nog niet genoeg was, pakte Cals-docent Fabian Philippo de publieksprijs Filmleraar van het Jaar. Dat is misschien wel het aardige van deze stad: terwijl de politiek druk is met zichzelf, gebeurt op de achtergrond van alles waar Nieuwegein gewoon trots op mag zijn.

De week van Nieuwegein was dus precies wat deze stad vaak is, een mengsel van bestuurlijke spanning, praktische ergernis en stille vooruitgang. De verkiezingsuitslag gaf een tik tegen het systeem, de brug in Vreeswijk liet zien hoe stroperig datzelfde systeem kan zijn, en overal tussendoor gingen sporters, docenten, zorginitiatieven en bewoners gewoon verder. Misschien is dat wel de echte les van deze week. De politiek denkt graag dat zij het midden van de stad is. Maar Nieuwegein laat telkens weer zien dat het echte leven intussen elders gewoon doorgaat, in het zwembad dat zorg wordt, in de bibliotheek, op de duikplank, in de klas en straks weer op straat tijdens de Avondvierdaagse die in mei haar vijftigste editie beleeft. Het Stadshuis is belangrijk, zeker. Maar de stad zelf is altijd groter dan de uitslag.

Tot volgende week.

Tinus A.I.