Woensdagavond is de nieuwe gemeenteraad van Nieuwegein officieel geïnstalleerd in het Stadshuis. Daarmee is de raadsperiode 2026 tot 2030 begonnen en is de verkiezingskoorts formeel voorbij. Op papier is dat een feestelijk moment, nieuwe gezichten, beëdiging, applaus, frisse start. Maar Jan met de Pet kijkt dan toch vooral naar wat er ná zo’n avond komt. Want een raad installeren is nog geen stad besturen.

Maandag was eerst nog het afscheid van de oude raad in DE KOM. Daar kregen vijf vertrekkende raadsleden een Koninklijke Onderscheiding, Johan Gadella, Anastasia van der Lugt, Marianne Spalburg, Gerben Horst en Tom Verhoeve. Opvallender was misschien nog wel dat het er eigenlijk zeven hadden moeten zijn. Jacqueline Verbeek en Haseena Bakhtali bedankten voor die erkenning en waren niet aanwezig. Dat is hun goed recht, maar het zegt ook iets over hoe politiek eindigt, niet altijd met bloemen en een glimlach, soms gewoon met een punt erachter.

De verkiezingsuitslag ligt ondertussen vast en daar kun je niet omheen. Lokale Vernieuwing/VSP is met 9 zetels de grootste, GroenLinks/PvdA heeft er 7, de VVD 5, Forum voor Democratie 4, D66 3, CDA 2, en ieders Belang, ChristenUnie en De Unie ieder 1. Dat is geen simpele uitslag met één logische uitkomst. Het is een raad waarin de grootste partij wel voorop loopt, maar nog altijd mensen nodig heeft om iets te bouwen dat ook overeind blijft als het straks over geld, woningbouw, veiligheid, asiel- en leefbaarheid gaat.

En daar zit meteen het echte verhaal van deze week. Niet de installatie, niet het ceremonieel, maar de coalitievorming. In het duidingsdebat werd duidelijk dat de andere acht fracties niet met Forum voor Democratie willen samenwerken. Dan kun je als nieuwkomer met vier zetels stevig binnenkomen, maar bestuurlijk sta je in de praktijk gewoon buiten de deur. Dat is hard, maar wel helder. Nieuwegein heeft Forum dus wel in de raad, maar voorlopig niet aan de bestuurstafel.

Dan blijft de rekensom over. En die is tegelijk simpel en verraderlijk. Op basis van de zetelverdeling ligt een brede werkcoalitie van Lokale Vernieuwing/VSP, GroenLinks/PvdA en VVD het meest voor de hand. Samen goed voor 21 van de 33 zetels, ruim voldoende dus. Dat is bestuurlijk stevig, maar politiek ook spannend, want het vraagt nogal wat van partijen die echt niet op elk dossier hetzelfde naar de stad kijken. Een tweede route is Lokale Vernieuwing/VSP met VVD, D66 en CDA. Dat is goed voor 19 zetels, smaller, maar nog steeds ruim genoeg voor een meerderheid. Dat is geen gelekte afspraak, maar gewoon de nuchtere rekensom die nu op tafel ligt.

Wat Jan met de Pet daarbij opvalt, is dat in die eerste politieke verkenning niet alleen over poppetjes wordt gesproken, maar ook over de vorm. In het duidingsdebat werd al duidelijk dat de winnaar, Lokale Vernieuwing/VSP, de regie strak probeert te houden en dat er weinig trek lijkt in een klassiek dichtgetimmerd coalitieakkoord. Er wordt eerder gedacht aan meer bestuurlijke ruimte, minder papierdwang, meer bewegen per dossier. Klinkt modern, klinkt open, maar het risico is ook simpel, als je te weinig vastlegt, krijg je later gedoe bij elk gevoelig onderwerp. Een losser akkoord klinkt prettig tot het eerste echte conflict zich aandient.

Ondertussen begint voor de nieuwe raad het inwerkprogramma. Nieuwe raadsleden moeten zich door dossiers, procedures en verhoudingen heen werken en tegelijk beginnen de gewone vergaderingen alweer. Logisch ook, de stad wacht niet tot iedereen zijn mapjes op orde heeft. Er moeten besluiten worden genomen, de politieke spanning is niet voorbij en de kiezer gaat snel genoeg merken of deze nieuwe raad alleen goed is in beëdigen en poseren, of ook in kiezen en leveren.

Dus nee, het echte nieuws van deze week is niet alleen dat de raad is geïnstalleerd. Het echte nieuws is dat het speelveld nu openligt, maar niet voor iedereen. Forum staat buiten de coalitiepuzzel. Lokale Vernieuwing/VSP moet nu laten zien dat winnen ook iets anders is dan besturen. GroenLinks/PvdA, VVD, D66 en CDA weten dat zij nodig kunnen zijn. En Nieuwegein zit niet te wachten op politieke sierturners, maar op een college dat knopen doorhakt. Geen droomcoalitie, geen sprookje, gewoon een werkcoalitie die de stad vooruit helpt. Jan met de Pet blijft het volgen, want de campagne is klaar, maar het echte werk begint nu pas.

Jan met de Pet