De verkiezingsprogramma’s zijn geschreven, de ambities uitgesproken. De Digitale Stad Nieuwegein legde de plannen van de lokale partijen al langs zes vaste meetlatten. Maar papier is geduldig. Daarom kijkt Jan met de Pet verder dan de bekende thema’s. Deze keer neemt Jan met de Pet het verkiezingsprogramma van de Christen Unie in Nieuwegein ter hand.

Wat gebeurt er als een verkiezingsprogramma niet begint bij cijfers of stenen, maar bij een Bijbeltekst? De ChristenUnie Nieuwegein doet precies dat. Geen technocratisch verhaal over targets en tabellen, maar een expliciete roeping: bid voor de stad en zet je in voor haar vrede en voorspoed. Dat is helder, principieel en gedurfd. Maar het roept ook een vraag op die in maart beantwoord moet worden: hoe verhoudt een christelijk kompas zich tot een stad die allang niet meer één verhaal kent?

Madelon Voorthuijsen lijsttrekker ChristenUnie Nieuwegein kijkt tevreden naar Jan met de Pet

Jan met de Pet slaat het programma open en leest het niet als beleidsstuk, maar als wereldbeeld. Jan ziet het meteen op pagina één: Jeremia 29:7. “Bid tot de HEER voor de stad … zet je in voor haar voorspoed en vrede.” Geen vage verwijzing, geen subtiele knipoog. Gewoon voluit. Dit is onze bron, zegt de ChristenUnie. De voorspoed van de stad is jullie voorspoed. Jan waardeert die eerlijkheid. Geen marketinglaagje over “waarden” zonder ze te benoemen. Hier staat gewoon: wij laten ons leiden door de Bijbel. Maar hij weet ook: in een stad als Nieuwegein is dat niet vanzelfsprekend de taal van iedereen.

Het programma hangt aan drie werkwoorden: aanpakken, vereenvoudigen, vasthouden. Dat klinkt daadkrachtig en overzichtelijk. Toch valt Jan iets op. Van die drie woorden is “vasthouden” het meest veelzeggend. Vasthouden aan middenhuur. Vasthouden aan preventie. Vasthouden aan groen. Vasthouden aan zorgcirkels. Vasthouden aan een behoudende financiële koers. En zelfs: vasthouden aan de waarde van de zondag.

Dat zegt iets over de geest van dit programma. De ChristenUnie is geen partij van revolutie. Zij is een partij van behoud. Wat goed is, moet beschermd worden tegen de grilligheid van de tijd. Jan begrijpt dat instinct. Maar hij vraagt zich af: wanneer wordt vasthouden verzet tegen verandering?

De zondag als moreel anker
De passage over de zondag springt eruit. Regelmatige rust versterkt het welzijn van iedereen in de stad. Dat is geen economisch argument, maar een moreel argument. Niet alles wat kan, moet. Dat is een tegenstem in een samenleving die 24 uur per dag draait. Jan vindt dat moedig. Tegelijk weet hij dat Nieuwegein geen homogene gemeenschap meer is. Voor de een is zondag heilig, voor de ander gewoon een werkdag. De ChristenUnie kiest hier duidelijk positie. De vraag is niet of dat mag, maar of het gedragen wordt.

Digitale menselijkheid
Interessant is hun nadruk op “digitale menselijkheid” en terughoudendheid bij AI (Kunstmatige intelligentie (KI) of artificiële intelligentie (AI). Altijd ruimte voor persoonlijk contact, bescherming van privacy. Jan ziet hier een partij die geleerd heeft van de fouten van de overheid. Geen algoritmes die anoniem beslissen over levens. De menselijke maat terug. Dat past bij hun bredere visie: overheid als beschermer, niet als systeem. Maar het blijft ook vaag. Hoe voorkom je dat voorzichtigheid omslaat in bestuurlijke traagheid? Technologie is geen vijand, maar een middel.

Gemeenschap boven individu
Door het hele programma heen klinkt hetzelfde refrein: gemeenschap. Zorgcirkels rondom voorzieningen. Ideeënmarkt om inwoners te betrekken. Mantelzorg ondersteunen. Buurten versterken. De ChristenUnie gelooft niet in de autonome burger die het zelf maar uitzoekt. Zij gelooft in verbondenheid. Dat is sympathiek. Maar het betekent ook dat de overheid een actieve rol krijgt in het organiseren van die verbondenheid. De gemeente als morele actor. Jan vraagt zich af: hoeveel ruimte blijft er voor wie gewoon zijn eigen gang wil gaan?

Rentmeesterschap en grenzen
Het hoofdstuk over rentmeesterschap is consistent. Groen beschermen, afval verminderen, isolatie stimuleren. Niet als hype, maar als opdracht. En tegelijk een harde lijn tegen mensenhandel en geweld tegen vrouwen. Hier laat de ChristenUnie zien dat zorg en norm samen kunnen gaan. Vrede vraagt grenzen. Dat sluit weer aan bij Jeremia 29:7. Vrede is niet vrijblijvend. Vrede vraagt inzet.

De kern van de keuze
Wat Jan uiteindelijk leest, is geen los pakket aan maatregelen. Het is een samenhangend verhaal. Nieuwegein als gemeenschap waarvoor je verantwoordelijkheid draagt. Een overheid die niet neutraal wil zijn, maar normatief. De ChristenUnie belooft geen spektakel.

Geen grote woorden over systeemverandering. Zij belooft trouw. Trouw aan waarden, aan gemeenschap, aan wat zij als goed beschouwt. Dat is krachtig en helder. Maar het is ook een keuze. Want wie op de ChristenUnie stemt, stemt niet alleen op beleid. Hij stemt op een wereldbeeld waarin geloof niet privé is, maar richting geeft aan bestuur.

Jan met de Pet kijkt nog eens naar die zin uit Jeremia: de voorspoed van de stad is jullie voorspoed. Hij denkt: dat klinkt mooi. Maar in een stad met duizend overtuigingen is de echte vraag altijd dezelfde.

Wie bepaalt wat voorspoed is?

Jan met de Pet