Nieuwegein wil samen met andere zogenoemde New Towns nadrukkelijk betrokken worden bij de kabinetsformatie. In een gezamenlijke brief van oktober 2025 aan de informateur waarschuwen de burgemeesters van onder meer Nieuwegein dat hun steden tegen een stapeling van problemen aanlopen die niet vergelijkbaar is met die van oudere steden. De Tweede Kamer benoemde Rianne Letschert tot informateur tijdens het debat over de kabinetsformatie op woensdag 10 december.

Volgens burgemeester en het college is Nieuwegein, net als Almere, Zoetermeer en Capelle aan den IJssel, gebouwd in één groeifase. Dat betekent dat na zo’n zestig jaar veel voorzieningen tegelijk verouderen. Scholen, bruggen, woningen en openbare ruimte zijn massaal toe aan renovatie, terwijl de druk op zorg, veiligheid en leefbaarheid tegelijkertijd toeneemt.

Druk op wijken neemt toe
In Nieuwegein is die ontwikkeling al zichtbaar. Kwetsbare bewoners concentreren zich steeds vaker in dezelfde wijken, terwijl sociale voorzieningen en wijkbudgetten niet in hetzelfde tempo meegroeien. Dat zet de leefbaarheid onder druk en beperkt kansen voor jongeren, zo stellen de gemeenten in de brief.

Tegelijkertijd is Nieuwegein groot genoeg om oplossingen te testen die verder gaan dan incidenteel lapwerk. Juist de schaal en overzichtelijkheid van de stad maken het mogelijk om te experimenteren met nieuwe vormen van wonen, zorg, verduurzaming en wijkgerichte aanpakken.

Meer dan een lokaal probleem
De brief onderstreept dat gemeenten als Nieuwegein hun verantwoordelijkheid nemen, maar dat de opgaven de lokale mogelijkheden overstijgen. Zonder structurele betrokkenheid van het Rijk dreigt volgens de burgemeesters een situatie waarin problemen zich opstapelen en later alleen nog tegen hoge kosten te herstellen zijn.

De oproep aan Den Haag is daarom expliciet: betrek New Towns zoals Nieuwegein vroegtijdig bij het maken van landelijke keuzes. Niet als probleemgebied, maar als proeftuin voor beleid dat ook elders toepasbaar is.

‘Nu ingrijpen voorkomt repareren’
De boodschap vanuit Nieuwegein is helder. Wie nu investeert in vernieuwing, voorkomt dat achterstallig onderhoud, sociale achterstanden en veiligheidsproblemen elkaar gaan versterken. Of zoals de brief het samenvat: nu ingrijpen voorkomt straks vooral repareren.