Dus daar ligt hij dan, de route waar eigenlijk al een tijdje op werd voorgesorteerd. De verkenners John van Engelen en Robert Scholten adviseren Heleen Peters van Lokale Vernieuwing/VSP om een coalitie te vormen met VVD, D66 en CDA. Peters heeft meteen laten weten dat zij dat advies namens Lokale Vernieuwing/VSP gaat volgen. Daarmee is het politieke spel niet klaar, maar juist begonnen.
De verkenners Robert Scholten en John van Engelen
Voor wie de afgelopen weken goed heeft opgelet, komt deze uitkomst niet uit de lucht vallen. In de raadzaal werd al langer voelbaar dat Nieuwegein afstevende op een combinatie waarin Lokale Vernieuwing/VSP de regie zou pakken, met partijen die bestuurlijk kunnen schakelen en niet eerst maandenlang in ideologische loopgraven willen gaan liggen. Dat is nu ook precies wat de verkenners opschrijven. Zij sturen aan op een sterk programmatische coalitie, met lef, veranderingsbereidheid en een coalitieakkoord op hoofdlijnen, aangevuld met een breed gedragen raadsagenda.
Dat klinkt technisch, maar in gewone mensentaal betekent het iets heel simpels. Geen dichtgetimmerd boekwerk van honderd pagina’s waar over een half jaar niemand meer naar kijkt, maar een compacte politieke afspraak over de richting, met daarnaast ruimte om als raad inhoudelijk echt aan de bak te gaan. Dat is verstandig, want Nieuwegein heeft weinig aan een coalitie die vooral druk is met zichzelf. De stad heeft behoefte aan een bestuur dat besluiten neemt, tempo maakt en niet bij elk lastig dossier eerst drie rondjes om de tafel loopt om vooral niemand voor het hoofd te stoten.
De keuze voor deze vier partijen is ook politiek logisch. Lokale Vernieuwing/VSP heeft de verkiezingen gewonnen en wil zichtbaar iets veranderen. De VVD wil bestuurlijke slagkracht en duidelijkheid. CDA zoekt doorgaans stabiliteit en bestuurlijke rust. D66 brengt bestuurlijke ervaring en een meer procedurele, institutionele blik mee. Dat zijn geen identieke partijen, verre van zelfs, maar ze hebben wel genoeg overlap om samen iets op te bouwen dat niet bij de eerste de beste tegenwind omvalt.
Daarmee is niet gezegd dat dit een gezellig vriendenclubje wordt. Integendeel. Juist in deze combinatie zitten de spanningen ingebakken. Hoe hard ga je sturen op verandering, hoeveel ruimte geef je de raad echt, hoe sociaal of zakelijk trek je de lijnen bij wonen, veiligheid, opvang, duurzaamheid en financiën? Dat zijn precies de punten waarop straks zal blijken of dit een stevige coalitie wordt of een verstandshuwelijk dat bij het eerste conflict begint te kraken.
Toch is dit, nuchter bekeken, de meest veilige route. Niet veilig in de betekenis van laf of kleurloos, maar veilig in de bestuurlijke betekenis. Er ligt een meerderheid die niet op één wankele zetel balanceert. Er ligt een combinatie die politiek breed genoeg is om niet meteen vast te lopen. En er ligt vooral een kans om de komende vier jaar niet te blijven hangen in een sfeer van blokkeren, afwachten en elkaar de maat nemen.
Wat ook opvalt, is dat de verkenners nadrukkelijk kiezen voor een onafhankelijke gespreksleider bij de formatiegesprekken. Dat is geen detail. Dat is een signaal dat men begrijpt dat een coalitie vormen iets anders is dan een verkiezingsavond winnen. Aan tafel moet het straks niet alleen gaan over wie welke stoel krijgt, maar vooral over de vraag welke koers Nieuwegein opgaat. Wie daar een toneelstuk van maakt, vliegt uit de bocht. Wie dat serieus aanpakt, kan hier een stevig college neerzetten.
De echte toets komt nu. Want een advies is nog geen akkoord en een akkoord is nog geen bestuur. Iedereen kan in een eerste verklaring zeggen dat men verantwoordelijkheid wil nemen. De kunst is om vervolgens ook te leveren als het schuurt. En het gaat schuren. Altijd. Bij de verdeling van portefeuilles, bij het formuleren van ambities, bij de vraag hoeveel ruimte er is voor nieuw beleid en hoeveel eerst moet worden opgeruimd uit het oude.
Jan met de Pet kijkt er daarom simpel naar. Nieuwegein heeft niets aan nog meer mist. De stad heeft behoefte aan een coalitie die durft te kiezen, duidelijk uitlegt waarom die keuzes worden gemaakt en daarna ook de rug recht houdt. Niet bij ieder protest direct achteruit fietsen, maar ook niet doordenderen zonder uit te leggen waar het heen moet. Besturen is geen populairheidswedstrijd, maar het is ook geen machtsritueel. Het is gewoon werk. Lastig werk, soms ondankbaar werk, maar wel werk dat gedaan moet worden.
De route ligt nu op tafel. Lokale Vernieuwing/VSP, VVD, D66 en CDA krijgen de kans om te bewijzen dat deze combinatie meer is dan een rekensom. Als dat lukt, kan Nieuwegein een bestuursperiode tegemoet gaan waarin er eindelijk minder gepraat en meer beslist wordt. Als het mislukt, weten inwoners ook meteen weer hoe het in de lokale politiek soms gaat, veel woorden, veel overleg, weinig resultaat.
En precies daarom begint het echte werk nu pas. Zonder GroenLinks/PvdA uhhhhhhhh PRO.
Ontdek meer van De Digitale Stad Nieuwegein
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
