De GGD wil een verbod op UF-schuim, een isolatiemateriaal dat in spouwmuren wordt gespoten en formaldehyde kan uitstoten, een stof die kankerverwekkend is en DNA kan beschadigen. In het onderzoeksprogramma Zembla wordt melding gemaakt van meerdere locaties in Nederland waar bewoners gezondheidsklachten kregen. Daarbij worden ook particuliere woningen in Nieuwegein genoemd.

Dat is geen detail. Nieuwegein is de afgelopen jaren volop bezig met verduurzamen en na-isoleren, mede op initiatief van de wethouder Schouten (GroenLinks/PvdA) die Energietransitie, duurzaamheid en klimaat in haar portefeuille heeft.

Dat formaldehyde gevaarlijk is, is volgens Zembla al 45 jaar bekend bij de overheid. Uit interne documenten van het ministerie van Volksgezondheid blijkt dat topambtenaren al in 1980 een verbod op UF-schuim overwogen. Vanwege de hoge kosten van het vervangen van bouwmaterialen met formaldehyde werd daar niet voor gekozen. Dus ook in Nieuwegein had men moeten weten dat formaldehyde in woningen een gevaar vormde.

Wel kwam er een speciale commissie die advies moest uitbrengen over een maximaal toelaatbare concentratie van formaldehyde in woningen. Maar in deze commissie kreeg ook formaldehydefabrikant Akzo een belangrijke stem, schrijft Zembla. Volgens het medium bagatelliseerde het bedrijf de risico’s van de stof, waarna de commissie besloot de bestaande norm niet te verlagen.

Via landelijke regelingen en gemeentelijke informatiecampagnes werden huiseigenaren gestimuleerd om hun woning energiezuiniger te maken. Spouwmuurisolatie is daarbij een veelgebruikte maatregel. UF-schuim, ureumformaldehyde-schuim, kan van buitenaf in de spouw worden gespoten en is technisch eenvoudig toe te passen, ook in bestaande bouw.

Gezondheidsklachten en onbewoonbare huizen
Volgens de GGD en betrokken deskundigen kan formaldehyde op korte termijn klachten veroorzaken als benauwdheid, hoofdpijn en huidirritatie. Op langere termijn is de stof kankerverwekkend. In enkele onderzochte gevallen waren de concentraties in woningen zo hoog dat bewoners het dringende advies kregen hun huis direct te verlaten. In andere gemeenten staan appartementen al jaren leeg omdat de waarden niet veilig genoeg dalen.

De GGD pleit daarom voor een landelijk verbod op het gebruik van dit materiaal. Ook hoogleraren risicoanalyse sluiten zich daarbij aan. Zij wijzen erop dat formaldehyde een zogeheten genotoxische stof is, wat betekent dat er volgens hen geen absoluut veilige ondergrens bestaat.

En Nieuwegein dan?
De grote vraag is nu: waar is dit materiaal in Nieuwegein toegepast? Openbaar zijn geen adressen bekend. Logisch, want gezondheidsdossiers zijn privacygevoelig. Maar vaststaat dat in het Zembla-onderzoek particuliere huiseigenaren in Nieuwegein worden genoemd als locatie waar klachten zijn gemeld.

Op de gemeentelijke website over isolatiesubsidies wordt UF-schuim bovendien genoemd als mogelijk toegepast materiaal binnen uitvoeringsregelingen. Dat betekent niet automatisch dat het grootschalig is gebruikt, maar wel dat het binnen het isolatie-instrumentarium voorkomt. Daarmee wordt het een lokale kwestie.

Als de GGD een verbod wil en er in Nieuwegein woningen zijn waar dit schuim zit, dan is transparantie cruciaal. Bewoners moeten weten waar ze aan toe zijn. Corporaties, gemeente en uitvoerders zullen duidelijkheid moeten geven over welke materialen zijn toegepast in recente isolatieprojecten.

Wat moeten bewoners doen?
Wie vermoedt dat UF-schuim in de spouwmuur zit, hoeft niet direct in paniek te raken. Goede ventilatie is verstandig. Zijn er gezondheidsklachten zoals benauwdheid, hoofdpijn of huidproblemen die niet verklaarbaar zijn, neem dan contact op met de GGD regio Utrecht. Zelf goedkope meters kopen om formaldehyde te meten wordt door de GGD afgeraden, omdat die vaak onnauwkeurig zijn.

Belangrijk is om eerst te kijken naar de eigen administratie. Offertes of facturen van spouwmuurisolatie vermelden doorgaans het gebruikte materiaal. Is dat niet meer te achterhalen, dan kan de uitvoerder mogelijk nog gegevens hebben.

De kern van de zaak
Nieuwegein zet terecht in op verduurzaming. Maar verduurzaming mag nooit ten koste gaan van gezondheid. Als isolatie bedoeld is om het wooncomfort te verhogen en energiekosten te verlagen, dan moet het materiaal veilig zijn.

De komende weken zal duidelijk moeten worden of het Rijk overgaat tot een verbod. Tot die tijd is openheid het sleutelwoord.

Oproep aan inwoners van Nieuwegein
Heeft u in de afgelopen jaren uw spouwmuur laten isoleren? Onze redactie hoort graag van u:

• In welk jaar is de isolatie uitgevoerd
• Welk bedrijf voerde het werk uit
• Welk materiaal staat op uw factuur
• Ervaart u gezondheidsklachten sinds de isolatie

Mail de redactie van De Digitale Stad Nieuwegein met uw ervaringen.