Beeld van de Emmabrug uit 1971
De oorspronkelijke Emmabrug keert niet terug op haar vertrouwde plaats bij de Koninginnensluis. Toch hoeft daarmee niet automatisch een einde te komen aan de historische brugconstructie. Lokale Vernieuwing/VSP vraagt het college te onderzoeken of delen van de oude brug elders in Nieuwegein kunnen worden hergebruikt, bijvoorbeeld als vaste voetgangersbrug of als monumentaal kunstwerk.
De ontmantelde constructie bevindt zich momenteel in opslag bij aannemer Heijmans. De brug kan volgens technisch deskundigen niet langer veilig als beweegbare ophaalbrug worden gebruikt. Herstel tot een volledig functionerende beweegbare brug zou technisch ingewikkeld en waarschijnlijk zeer kostbaar zijn.
Dat betekent volgens raadslid Tjeerd Roozenboom echter niet dat de brug zonder meer verloren moet gaan. De metalen bovenbouw zou mogelijk wel kunnen worden gebruikt op een plek waar de constructie niet meer hoeft te bewegen en veel minder zwaar wordt belast.
Brug uit 1886
De Emmabrug is geen willekeurig oud stuk infrastructuur. De dubbele ophaalbrug dateert uit 1886 en vormde bijna 140 jaar een herkenbaar onderdeel van het historische sluizencomplex in Vreeswijk.
Uit bouwhistorisch onderzoek blijkt dat de brug van algemeen belang is vanwege haar architectuurhistorische waarde. Zij wordt daarin omschreven als een gaaf voorbeeld van een laat-negentiende-eeuwse dubbele ophaalbrug. Ook het materiaalgebruik en de samenhang met de rest van de Koninginnensluis worden als waardevol aangemerkt. De sluis, de Emmabrug en verschillende omliggende gebouwen maken gezamenlijk deel uit van een beschermd rijksmonument.
Juist die monumentale betekenis maakt de vraag actueel of sloop of verschroting wel de meest logische eindbestemming is.
Renovatie liep anders dan gepland
Toen Rijkswaterstaat in oktober 2025 begon met de omvangrijke renovatie van de Koninginnensluis, was het aanvankelijk de bedoeling ook de Emmabrug op te knappen. Tijdens nader onderzoek bleek de draagconstructie echter onvoldoende sterk om de brug nog veilig te kunnen gebruiken.
Rijkswaterstaat besloot daarop niet verder te gaan met renovatie, maar een compleet nieuwe brug te ontwerpen en te bouwen. Daarvoor zijn opnieuw onderzoek, vergunningen en afstemming met erfgoedinstanties nodig. De nieuwe Emmabrug wordt volgens de huidige planning op zijn vroegst eind 2027 opgeleverd.
Bij het ontwerp van de vervanger werkt Rijkswaterstaat samen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de Commissie Omgevingskwaliteit Nieuwegein. Hoeveel van het uiterlijk en het historische karakter van de oude brug in de nieuwbouw terugkomt, is nog niet bekend.
Van verkeersbrug naar stadsobject
Lokale Vernieuwing/VSP wil nu weten of de gemeente bereid is de cultuurhistorische waarde van de opgeslagen constructie te laten beoordelen. Ook vraagt de partij om mogelijke locaties en functies in kaart te brengen.
Gedacht kan worden aan een vaste brug voor wandelaars of fietsers, maar ook aan een zelfstandige constructie in de openbare ruimte. De karakteristieke hameipoorten en vakwerkliggers zouden bijvoorbeeld als herkenbaar industrieel erfgoed een plek kunnen krijgen bij een park, een nieuwe woonwijk of langs een van de historische vaarwegen van Nieuwegein.
Daarbij moet volgens de partij wel duidelijk worden wat vervoer, herstel, plaatsing en toekomstig onderhoud kosten. Ook zal moeten worden vastgesteld welke onderdelen van de brug nog bruikbaar zijn en wie juridisch eigenaar van de constructie blijft.
Rijkswaterstaat zou volgens Roozenboom bereid zijn om over hergebruik mee te denken en hierover met de gemeente in gesprek te gaan.
Meer dan alleen oud ijzer
Het voorstel komt op een moment waarop de emoties rond de Emmabrug in Vreeswijk nog altijd hoog oplopen. Bewoners en ondernemers hebben de afgelopen maanden herhaaldelijk geprotesteerd tegen het verdwijnen van de tijdelijke verbinding. Door het ontbreken van de brug moeten voetgangers, fietsers en automobilisten omrijden via de Wilhelminabrug. Vooral ondernemers vrezen dat bezoekers daardoor minder snel in de historische dorpskern terechtkomen.
De discussie krijgt met het voorstel van LV/VSP nu een tweede dimensie. Het gaat niet alleen meer over bereikbaarheid en de komst van een nieuwe brug, maar ook over de vraag wat Nieuwegein met het oorspronkelijke bouwwerk doet.
De oude Emmabrug mag technisch zijn afgeschreven als beweegbare verkeersbrug, historisch is zij dat allerminst. De vraag is daarom niet alleen óf de constructie nog kan worden gebruikt, maar vooral of Nieuwegein bereid is moeite en geld te steken in het zichtbaar houden van een belangrijk stuk Vreeswijks erfgoed.
Foto: Gezicht op de Lek te Vreeswijk, vanuit Vianen. V.l.n.r. een schotbalkenloods, de Koningin Emmabrug over de Koninginnensluis, het waakhuis, de Stellingmolen, de N.H. Kerk, ingang Oude Sluis, pand behorend bij de Dorpsstraat, een balken loods, laag wit huis gebouwd tegen het gemeentehuis, bebouwing Raadhuisplein, ingang Inundatiesluis en de Peilschaal van Rijkswaterstaat (de Peperbus).
Ontdek meer van De Digitale Stad Nieuwegein
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
