‘Ik heb nog wel iets leuks voor in de vitrine, kom binnenkort maar even langs.’ Met die terloopse opmerking van Gerard de Waard bij de koffieautomaat in de St. Nicolaaskerk aan de Utrechtsestraatweg in Jutphaas begon een verhaal dat inmiddels verder reikt dan alleen de vitrinekast bij de ingang van de kerk.
Vondsten die al in 2008 werden gedaan bij graafwerk voor de riolering op het terrein van de St. Nicolaaskerk, zijn nu namelijk gefotografeerd, genummerd en geregistreerd in Portable Antiquities of the Netherlands (PAN). Dat is de landelijke databank waarin archeologische vondsten van particulieren worden vastgelegd en gepubliceerd. Willem van der Steeg, vice-voorzitter St.Nicolaaskerk, hielp mee met opmeten, fotograferen en registeren. In de provincie Utrecht helpt Landschap Erfgoed Utrecht bij die registratie en duiding van vondsten. In 2022 werden ook vondsten gedaan.
“Het leuke van onderzoek doen naar de vondsten is dat je erachter komt wat de historie ervan is. Zo kwamen we er bijvoorbeeld via een merkje op een van de pijpenkoppen achter dat deze gemaakt is tussen 1730-1745 door Wouter de Munnik uit Gouda”, aldus Willem van der Steeg, vice-voorzitter St. Nicolaaskerk.
De spullen werden destijds gevonden door wijlen Gerrit van Rooijen en Gerard de Waard. Het gaat om meerdere objecten die afkomstig zijn van voormalig Huis Zwanenburg, de buitenplaats die ooit stond op de plek waar nu de pastorie van de St. Nicolaaskerk staat. Onder de vondsten bevinden zich ook oude kloostermoppen uit de fundering. Juist die stenen maken het verhaal extra interessant, omdat ze vermoedelijk ouder zijn dan Huis Zwanenburg zelf en waarschijnlijk van elders afkomstig waren.
De klooostermoppen
Archeoloog Daniël Saveur van Landschap Erfgoed Utrecht vond de vondsten interessant genoeg om ze op te nemen in PAN. Daarmee krijgen objecten die jarenlang vooral lokaal bekend waren nu ook een officiële plek binnen het bredere archeologische en erfgoedonderzoek. Het doel van PAN is om oudheidkundige vondsten in privébezit te documenteren en online beschikbaar te maken voor wetenschap, erfgoedonderzoek, musea en andere geïnteresseerden.
De historische lading van de vondsten is stevig. Huis Zwanenburg stond langs de Utrechtsestraatweg, op de plaats waar nu de pastorie en het terrein van de St. Nicolaaskerk liggen. Volgens de bestaande geschiedschrijving is de buitenplaats waarschijnlijk in 1633 gebouwd. De huidige Sint Nicolaaskerk werd daarna op het landgoed van Huis Zwanenburg gebouwd en op 11 mei 1875 ingewijd. Het oude huis deed daarna nog dienst als pastorie, maar werd in 1939 afgebroken omdat het gebouw in slechte staat verkeerde.
Dat juist nu opnieuw aandacht ontstaat voor deze vondsten, is meer dan een administratieve formaliteit. Wat ooit bij graafwerk uit de grond kwam, wordt nu vastgelegd in een landelijke database en daarmee ook beter bewaard voor de geschiedenis van Jutphaas en Nieuwegein. De vitrinekast in de kerk blijkt daarmee ineens een stuk minder bescheiden dan gedacht.
Met de registratie in PAN zijn de vondsten van de Sint Nicolaaskerk niet langer alleen een lokaal verhaal, maar ook officieel onderdeel geworden van het Nederlandse archeologische geheugen.
Ontdek meer van De Digitale Stad Nieuwegein
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
