Wat ooit dreigde te verdwijnen onder nieuwe woningbouw, is twintig jaar later uitgegroeid tot een van de herkenbaarste erfgoedplekken van Nieuwegein. Museumwerf Vreeswijk vierde dinsdag 19 mei het twintigjarig bestaan met een besloten bijeenkomst, waarbij vrijwilligers, oudgedienden en betrokkenen terugblikten op het behoud van de oude scheepswerf aan de Wierselaan.
De officiële opening van Museumwerf Vreeswijk vond plaats op 19 mei 2006. Dat het museum er uiteindelijk kwam, was allesbehalve vanzelfsprekend. Rond de eeuwwisseling leek het erop dat de laatste zichtbare herinneringen aan de Vreeswijkse scheepsbouw zouden verdwijnen.
Eerder was Scheepswerf en Machinefabriek Gebroeders Van Zutphen al failliet gegaan. De oude werf maakte plaats voor woningen. Ook het terrein van Scheepswerf en Machinefabriek Gebroeders Buitenweg, enkele honderden meters verderop aan de Wierselaan, kwam onder druk te staan. De gemeente kocht het familiebedrijf uit, aanvankelijk met het plan ook daar woningbouw mogelijk te maken.
Daarmee dreigde Vreeswijk zijn laatste werkende scheepswerf kwijt te raken. Voor inwoners en betrokkenen bij het lokale erfgoed was dat moeilijk te verteren. Na lobby en onderzoek kwam er alsnog ruimte voor een binnenvaartmuseum met een regionale uitstraling, op het terrein van de voormalige werf Buitenweg.
Gemeenteraad zei ja tegen behoud van de werf
Een van de mensen die nauw betrokken was bij de geboorte van Museumwerf Vreeswijk is Volkert Münzebrock. Hij werkte destijds als beleidsambtenaar Kunst en Cultuur bij de gemeente Nieuwegein en kreeg de opdracht om te onderzoeken of een regionaal binnenvaartmuseum haalbaar was.
Dat onderzoek pakte positief uit. De gemeenteraad besloot uiteindelijk in te stemmen met de komst van de Museumwerf. Opvallend, omdat Nieuwegein in die periode juist moest bezuinigen.
“Het is heel bijzonder dat in een tijd waarin de gemeente moest bezuinigingen, geld werd vrijgemaakt voor de oprichting van de Museumwerf. Het zegt wel iets over het belang dat Nieuwegein hechtte aan het behoud van dit cultureel erfgoed”, aldus Münzebrock.
Zijn pensionering viel vrijwel samen met de oprichting van het museum. Daardoor kon hij zich daarna als vrijwilliger blijven inzetten voor de verdere opbouw van de Museumwerf. Ook twintig jaar later is hij er nog actief.
vlnr Johan de Boer, Volkert Münzebrock en Edu vd Velden
Oude werf bleef leven dankzij vakmensen
Ook Ton van der Heijden maakte de overgang van scheepswerf naar museumwerf van dichtbij mee. Hij werkte als ijzerwerker en lasser bij de firma Buitenweg. Samen met lasser Hans Monrooij, die in 2013 overleed, bleef hij na het stoppen van het bedrijf betrokken bij de verlaten werf.
Zij hielden dagelijks toezicht op het machinepark en voorkwamen dat materialen verdwenen. Ook bezochten zij raadsvergaderingen wanneer het plan voor een binnenvaartmuseum op de agenda stond. Ondertussen bleven historische schepen voor onderhoud naar de helling komen.
Na de oprichting van Museumwerf Vreeswijk kwamen beide mannen in dienst. Van der Heijden keerde na zijn pensionering terug als vrijwilliger op de werkvloer, waar hij nog altijd actief is.
Bescheiden jubileum met karakter van een reünie
Hoewel de officiële opening twintig jaar geleden plaatsvond, begon de geschiedenis van de Museumwerf al eerder. Het besluit tot oprichting werd in 2002 genomen. Daarna waren enkele jaren nodig om de oude werf om te vormen tot een volwaardig museum.
Het jubileum werd op 19 mei gevierd met een bescheiden interne bijeenkomst. Die kreeg al snel het karakter van een reünie, waarbij veel herinneringen aan de beginjaren werden opgehaald.
Bij de bijeenkomst waren onder anderen cultuurwethouder John van Engelen, oud-Museumwerfvoorzitter Cees van den Oosten en oud-directeur André van Schie aanwezig.
Veel meer dan een museumwerf
In twintig jaar tijd is Museumwerf Vreeswijk uitgegroeid tot veel meer dan een plek waar het verhaal van de oude binnenvaart wordt verteld. De werkende scheepswerf vormt nog altijd het hart van het terrein, maar daaromheen ontstond een breed programma aan activiteiten.
De Museumwerf beschikt inmiddels over een historische haven met monumentale schepen, een Theehuys met terras, rondvaarten over de Nieuwegeinse waterwegen, de Trekzakacademie en cursussen in traditionele ambachten zoals zeilmaken en touwknopen.
Daarnaast biedt het terrein ruimte aan onder meer de buurtbus, de reddingsbrigade, burgerinitiatief Warm Vreeswijk en exposities van Kunstgein. Ook worden er schoolprojecten, maatschappelijke stages en re-integratieprojecten georganiseerd. De Museumwerf werkt daarbij samen met organisaties als Museum Warsenhoeck, Fort Vreeswijk en de gemeente Nieuwegein.
Directeur Jack Grondel ziet daarin de kracht van de organisatie. “Zo zijn we niet alleen een mooi museum voor de oude binnenvaart, maar hebben we ook een grotere maatschappelijke betekenis gekregen. De Museumwerf is niet meer weg te denken uit Nieuwegein.”
Nieuwe veranderingen in voorbereiding
Na twintig jaar is de ontwikkeling van Museumwerf Vreeswijk nog niet klaar. Directeur Jack Grondel laat weten dat het museum wil vernieuwen en verbeteren en aan de vooravond staat van grote veranderingen. Wat die plannen concreet betekenen, wordt beschreven in de missie en visie van de Museumwerf.
Grondel benadrukt daarbij vooral de rol van de vele vrijwilligers die het museum draaiende houden. “Zonder hun inzet bestaat het museum simpelweg niet.”
Twintig jaar na de officiële opening is daarmee vooral duidelijk wat Vreeswijk en Nieuwegein destijds bijna waren kwijtgeraakt: niet zomaar een oude werf, maar een levend stuk stadsgeschiedenis.
Ontdek meer van De Digitale Stad Nieuwegein
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
