Jan met de Pet kijkt meestal pas naar de politiek als het hem raakt. Als de wijk rommelig wordt, als fietsen verdwijnen uit de rekken, als de huur blijft stijgen en de gemeente ondertussen “in gesprek” is. Dan wil Jan geen ideologische colleges. Dan wil Jan bestuurders die met beide benen in Nieuwegein staan en die snappen dat een gemeenteraad vooral gaat over vertrouwen, veiligheid en fatsoen.
Daarom blijft Jan nu hangen bij de kandidatenlijst van Forum voor Democratie in Nieuwegein. Plek twee is daar Frank Folkerts. En die naam komt niet alleen langs omdat hij “nieuw gezicht” is, maar omdat hij eerder als kandidaat opduikt bij de Nederlandse Volks-Unie.
Jan hoeft geen etikettenplakker te zijn om te snappen waarom dat schuurt. De NVU wordt al decennia in verband gebracht met neonazistisch gedachtegoed en verwijzingen naar de nazitijd, met de NSDAP als voorbeeld en Adolf Hitler als icoon. Dat is niet “een beetje scherp rechts”. Dat is een traditie die de democratie niet ziet als spelregel, maar als hindernis.
En dan komt het deel waar Jan echt wakker van wordt, omdat het in een officiële context staat. In een openbaar rapport uit 2013 schrijft de AIVD dat de NVU een eenpartijstaat nastreeft, met de NVU als enige partij. In datzelfde rapport staat dat, als dat doel bereikt zou worden, er gewelddadig afgerekend zou worden met huidige politici. Jan leest dat en denkt, dit is niet het soort achtergrond waar je achteloos overheen stapt als je iemand op plek twee van je lijst zet.
Vervolgens is er het menselijke detail dat alles ineens concreet maakt. In een interview uit 2014 in Wij Europa vertelt Folkerts zelf dat hij een boek over een Joodse Holocaustoverlevende, een verjaardagscadeau van zijn vader, heeft weggegooid. Jan vindt dat geen “onhandige uitspraak”. Jan vindt dat een morele graadmeter. Je kunt zeggen dat je nu anders bent, prima, maar dan wil Jan horen hoe, waarom en sinds wanneer. Want woorden veranderen makkelijk, uitleg en daden zijn het bewijs.
Daar komt nog iets bij. De grens tussen radicaal en extreem is niet alleen gevoel, dat wordt ook onderzocht. Jaap van Slageren van de Universiteit Utrecht legt uit dat radicaalrechts de rechtsstaat kan bekritiseren maar democratie en geweldloosheid accepteert, terwijl extreemrechts antidemocratisch is en geweld niet schuwt. Hij noemt Forum lastig te plaatsen, vermoedelijk ergens tussen radicaal en extreem in, en dat maakt de keuze voor zo’n kandidaat extra zorgwekkend.
En het blijft niet bij één naam. de Volkskrant schreef dat er meer gemeenteraadskandidaten van Forum banden hebben met extreemrechtse clubs, waaronder de Geuzenbond. Jan ziet daar geen incident in, maar een patroon. Of de partij is niet in staat om haar eigen poort te bewaken, of ze wil het gewoon niet.
Wat Jan dan het meest stoort is hoe voorspelbaar het vervolg is, stilte. RTV Utrecht vroeg om een reactie aan Folkerts en aan Forum, en kreeg geen antwoord. Dat is precies de houding die Jan al zat is, wel meedoen, wel zetels willen, maar geen rekenschap afleggen als er lastige vragen komen. Terwijl dit nu juist het moment is om helder te zijn, vóór de stem op 18 maart 2026.
Jan met de Pet vraagt niet om een verbod, niet om een heksenjacht en ook niet om morele hysterie. Jan vraagt om transparantie. Als je kandidaat bent, vertel je eerlijk waar je vandaan komt, wat je toen vond en wat je nu vindt. En als partij zeg je niet “trots op de lijst”, maar je legt uit welke grens je trekt en waarom. Want een kieslijst is niet alleen een rij namen. Het is een signaal aan de stad wie jij acceptabel vindt om macht te geven.
En laat dit even scherp zijn, ook voor ons als lokale media. De Digitale Stad Nieuwegein hoeft geen scheidsrechter te spelen, maar wél de spelregels te bewaken. Dus geen schimmigheid, geen “geen commentaar” als eindstation. Leg de feiten op tafel, controleer ze, publiceer het kandidatenverhaal compleet en laat de kiezer daarna zijn werk doen. Jan wil geen mening opgedrongen krijgen, Jan wil genoeg informatie om zelf te kiezen.
Van de redactie
Er is geen landelijke verplichting om kandidaat raadsleden vooraf te screenen, maar in de praktijk doen partijen dat steeds vaker op eigen initiatief, met een combinatie van gesprek, integriteitsvragenlijst, openbaar bronnenonderzoek en soms een VOG, om risico’s en kwetsbaarheden vroeg te zien en de integriteit van de gemeenteraad te beschermen.
Jouw bijdrage
Heb je ook een pet of meerdere petten of helemaal geen pet op, maar zit je wel iets dwars of wil je je ongenoegen óf genoegen delen met onze lezers? Dat kan! Stuur je verhaal naar onze redactie en Jan of Jantine of… gaat ermee aan de slag. Wij spreken algehele anonimiteit af, daar is deze rubriek voor. Gegarandeerd!
Ontdek meer van De Digitale Stad Nieuwegein
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
