Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen. Ja, een coalitie van Lokale Vernieuwing/VSP, VVD, D66 en CDA kán in Nieuwegein gewoon werken. Rekenkundig is het simpel, LV/VSP heeft 9 zetels, VVD 5, D66 3 en CDA 2. Samen is dat 19 zetels in een raad van 33, dus ruim boven de meerderheid van 17. Dat is geen wankel noodbruggetje, dat is op papier een fatsoenlijke bestuursmeerderheid.

Maar papier bestuurt geen stad. En dat is precies waar Jan met de Pet altijd een beetje wantrouwig van wordt. Want een meerderheid is nog geen stabiel college. Vier partijen kunnen samen 19 zetels hebben en elkaar toch na drie maanden gek maken als ze de verkeerde reden hebben om samen te gaan. Wie deze combinatie bouwt als anti-GroenLinks/PvdA-project, begint al met ruzie in de fundering. Wie haar bouwt als werkcoalitie, met duidelijke afspraken over geld, bouwen, veiligheid en uitvoerbaarheid, heeft wél een serieuze kans.

Op financiën liggen deze vier dichter bij elkaar dan sommige mensen misschien denken. LV/VSP wil de OZB hooguit met inflatie laten stijgen. CDA zegt praktisch hetzelfde. D66 wil de OZB zo laag mogelijk houden en een stijging alleen als het echt niet anders kan. VVD hamert op financiën op orde, structurele dekking voor structurele uitgaven en belastingen en heffingen zo laag mogelijk. Daar zit dus geen links-rechts drama, maar gewoon een stevige zakelijke basis. Wie in het Stadshuis een nuchter college wil dat eerst rekent en dan pas uitgeeft, kan met deze vier prima vooruit.

Ook op wonen is de overlap groter dan het gekibbel doet vermoeden. LV/VSP wil bij nieuwbouw minstens 30 procent sociale huur en 12 procent lage middenhuur. CDA zet steviger aan met 30 procent sociale huur én 30 procent middenhuur. D66 kiest voor 30 tot 40 procent betaalbare huur of koop, met starterslening, Koopgarant en zelfbewoningsplicht. VVD wil tempo maken met bouwen voor starters, jongeren, gezinnen en senioren. Dat schuurt in de details, maar in de kern willen ze allemaal hetzelfde, sneller bouwen, doorstroming op gang krijgen en zorgen dat Nieuwegein niet alleen een stad wordt voor mensen met een dikke portemonnee of een wonderlijk lange wachttijd.

Veiligheid is misschien nog wel de makkelijkste gezamenlijke taal van deze vier. VVD wil zichtbare handhaving, cameratoezicht waar nodig, gebiedsverboden en harde aanpak van overlast. CDA legt sterk de nadruk op verkeersveiligheid, 30 kilometer op wijkwegen en veilige fietspaden. D66 wil sneller ingrijpen op onveilige plekken, veilige fietsroutes en 30 kilometer als norm in woonwijken. LV/VSP zet in op gerichter cameratoezicht, advies van wijkagenten bij kwetsbare huisvesting en een stad die niet alleen veilig is op papier, maar ook veilig voelt. Dit wordt dus geen zacht college. Eerder een college dat aan inwoners wil laten zien dat overlast, rotzooi en onveiligheid niet eindeloos worden weggeschreven in notities.

En dan komen we bij de echte breuklijnen. De eerste heet duurzaamheid en mobiliteit. D66 is van deze vier het meest ambitieus, met een mobiliteitstransitie volgens het STOMP-principe, 30 kilometer als norm in woonwijken, een isolatie-offensief en openheid voor aquathermie en andere innovatieve energiebronnen. LV/VSP wil juist geen nieuwe windturbines binnen de gemeentegrenzen en kiest liever voor kleinschalige lokale opwek. VVD wil wel verduurzamen, maar zonder dwang, zonder stijgende woonlasten en zonder zero-emissiezones die bewoners en ondernemers in de knel zetten. CDA zit daar tussenin, met circulair en energieneutraal bouwen, maar ook nadruk op bereikbaarheid, parkeren en veilige infrastructuur. Dat is overbrugbaar, maar alleen als ze stoppen met elkaar de maat nemen op morele zuiverheid en gewoon afspraken maken over wat haalbaar is in Nieuwegein.

De tweede, en politiek gevaarlijkste, breuklijn heet opvang en integratie. CDA is hier uitgesproken, vluchtelingen en asielzoekers zijn welkom en Nieuwegein moet voldoen aan de jaarlijkse norm. D66 zit op bijna dezelfde lijn, solidair in opvang, spreiding naar draagkracht en vanaf dag één begeleiding, taal en participatie. VVD trekt de lijn veel harder, opvang kan alleen als veiligheid vooraf is geborgd en overlast niet wordt getolereerd. LV/VSP zit daar pragmatischer tussenin, met nadruk op spreiding van aandachtsgroepen en advies van wijkagenten bij huisvesting van statushouders en andere kwetsbare groepen. Hier zit dus het eerste dossier waarop een coalitie kan ontsporen als de afspraken wollig blijven. Dit moet vooraf dichtgetimmerd worden, anders krijg je bij de eerste concrete locatie meteen gedonder.

Dus wat is het eindoordeel van Jan met de Pet? Deze vier kunnen samen best een stabiel stadsbestuur vormen, maar alleen als ze hun eigen ijdelheid thuislaten. Niet het soort coalitie waarin iedereen de verkiezingsavond nog een keer wil overdoen. Wel het soort coalitie waarin je zegt, wij verschillen, maar we spreken af dat we op vier punten leveren, geld op orde, woningbouwtempo omhoog, veiligheid zichtbaar serieuzer, verduurzaming betaalbaar en uitvoerbaar. En over opvang maken we vooraf zulke heldere afspraken dat de coalitie niet iedere maand opnieuw op ontploffen staat.

Mijn politieke rapportcijfer zou daarom ongeveer zo uitvallen. Bestuurlijk potentieel, 7,5. Ideologische warmte, een magere voldoende. Maar een college hoeft geen huwelijk te zijn. Nieuwegein heeft na deze verkiezingen waarschijnlijk meer aan een degelijke werkplaats dan aan een groot liefdesverhaal. Wie zonder GroenLinks-PvdA wil besturen, moet dus niet bewijzen dat links kan worden gepasseerd. Die moet bewijzen dat er zonder links ook echt volwassen bestuur op tafel ligt. Dát is de echte test.

Mijn oordeel
Ja, deze vier kunnen een stabiele coalitie vormen, maar alleen als het een bestuurscoalitie wordt en geen anti-GL/PvdA-project. Maak je het verhaal: we sluiten links uit, dan krijg je vroeg of laat gedoe met D66 en waarschijnlijk ook met het CDA. Maak je het verhaal: we willen een nuchter, uitvoerbaar college dat bouwt, de lasten beheerst, veiligheid op orde zet en betaalbaar verduurzaamt, dan heeft deze combinatie echt kans. De programma’s geven daar genoeg overlap voor.

Mijn ruwe politieke score zou zijn:
– Bestuurlijk stabiel: 7,5/10
– Ideologisch hecht: 5,5/10
– Werkbaar voor vier jaar: ja, mits scherp coalitieakkoord

Jan met de Pet

The post Jan met de Pet: ‘Nieuwegein kan zonder GroenLinks-PvdA bestuurd worden, maar alleen met een dichtgetimmerd akkoord’ appeared first on De Digitale Stad Nieuwegein.

Woensdagavond is de nieuwe gemeenteraad van Nieuwegein officieel geïnstalleerd in het Stadshuis. Daarmee is de raadsperiode 2026 tot 2030 begonnen en is de verkiezingskoorts formeel voorbij. Op papier is dat een feestelijk moment, nieuwe gezichten, beëdiging, applaus, frisse start. Maar Jan met de Pet kijkt dan toch vooral naar wat er ná zo’n avond komt. Want een raad installeren is nog geen stad besturen.

Maandag was eerst nog het afscheid van de oude raad in DE KOM. Daar kregen vijf vertrekkende raadsleden een Koninklijke Onderscheiding, Johan Gadella, Anastasia van der Lugt, Marianne Spalburg, Gerben Horst en Tom Verhoeve. Opvallender was misschien nog wel dat het er eigenlijk zeven hadden moeten zijn. Jacqueline Verbeek en Haseena Bakhtali bedankten voor die erkenning en waren niet aanwezig. Dat is hun goed recht, maar het zegt ook iets over hoe politiek eindigt, niet altijd met bloemen en een glimlach, soms gewoon met een punt erachter.

De verkiezingsuitslag ligt ondertussen vast en daar kun je niet omheen. Lokale Vernieuwing/VSP is met 9 zetels de grootste, GroenLinks/PvdA heeft er 7, de VVD 5, Forum voor Democratie 4, D66 3, CDA 2, en ieders Belang, ChristenUnie en De Unie ieder 1. Dat is geen simpele uitslag met één logische uitkomst. Het is een raad waarin de grootste partij wel voorop loopt, maar nog altijd mensen nodig heeft om iets te bouwen dat ook overeind blijft als het straks over geld, woningbouw, veiligheid, asiel- en leefbaarheid gaat.

En daar zit meteen het echte verhaal van deze week. Niet de installatie, niet het ceremonieel, maar de coalitievorming. In het duidingsdebat werd duidelijk dat de andere acht fracties niet met Forum voor Democratie willen samenwerken. Dan kun je als nieuwkomer met vier zetels stevig binnenkomen, maar bestuurlijk sta je in de praktijk gewoon buiten de deur. Dat is hard, maar wel helder. Nieuwegein heeft Forum dus wel in de raad, maar voorlopig niet aan de bestuurstafel.

Dan blijft de rekensom over. En die is tegelijk simpel en verraderlijk. Op basis van de zetelverdeling ligt een brede werkcoalitie van Lokale Vernieuwing/VSP, GroenLinks/PvdA en VVD het meest voor de hand. Samen goed voor 21 van de 33 zetels, ruim voldoende dus. Dat is bestuurlijk stevig, maar politiek ook spannend, want het vraagt nogal wat van partijen die echt niet op elk dossier hetzelfde naar de stad kijken. Een tweede route is Lokale Vernieuwing/VSP met VVD, D66 en CDA. Dat is goed voor 19 zetels, smaller, maar nog steeds ruim genoeg voor een meerderheid. Dat is geen gelekte afspraak, maar gewoon de nuchtere rekensom die nu op tafel ligt.

Wat Jan met de Pet daarbij opvalt, is dat in die eerste politieke verkenning niet alleen over poppetjes wordt gesproken, maar ook over de vorm. In het duidingsdebat werd al duidelijk dat de winnaar, Lokale Vernieuwing/VSP, de regie strak probeert te houden en dat er weinig trek lijkt in een klassiek dichtgetimmerd coalitieakkoord. Er wordt eerder gedacht aan meer bestuurlijke ruimte, minder papierdwang, meer bewegen per dossier. Klinkt modern, klinkt open, maar het risico is ook simpel, als je te weinig vastlegt, krijg je later gedoe bij elk gevoelig onderwerp. Een losser akkoord klinkt prettig tot het eerste echte conflict zich aandient.

Ondertussen begint voor de nieuwe raad het inwerkprogramma. Nieuwe raadsleden moeten zich door dossiers, procedures en verhoudingen heen werken en tegelijk beginnen de gewone vergaderingen alweer. Logisch ook, de stad wacht niet tot iedereen zijn mapjes op orde heeft. Er moeten besluiten worden genomen, de politieke spanning is niet voorbij en de kiezer gaat snel genoeg merken of deze nieuwe raad alleen goed is in beëdigen en poseren, of ook in kiezen en leveren.

Dus nee, het echte nieuws van deze week is niet alleen dat de raad is geïnstalleerd. Het echte nieuws is dat het speelveld nu openligt, maar niet voor iedereen. Forum staat buiten de coalitiepuzzel. Lokale Vernieuwing/VSP moet nu laten zien dat winnen ook iets anders is dan besturen. GroenLinks/PvdA, VVD, D66 en CDA weten dat zij nodig kunnen zijn. En Nieuwegein zit niet te wachten op politieke sierturners, maar op een college dat knopen doorhakt. Geen droomcoalitie, geen sprookje, gewoon een werkcoalitie die de stad vooruit helpt. Jan met de Pet blijft het volgen, want de campagne is klaar, maar het echte werk begint nu pas.

Jan met de Pet

The post Jan met de Pet: ‘De raad zit, Forum staat buiten, nu begint het pas’ appeared first on De Digitale Stad Nieuwegein.

Drumnadrochit, Schotland. Laatste vakantiedag. De koffer half dicht, de whiskyfles leger dan verstandig is en ergens tussen de heuvels door komt toch weer Nieuwegein voorbij. Je denkt even, laat ik nog één dag geen Stadshuis, geen coalitiegedoe, geen lijsttrekkerspraat. Maar nee hoor. Zelfs hier, ver weg van Nieuwegein en de eindeloze bestuurswoordjes, dringt dezelfde vraag zich op: wat moet Nieuwegein nu met die vier zetels van Forum voor Democratie?

Het eerlijke antwoord is simpel. Nieuwegein weet het nog niet. En dus doet de plaatselijke politiek wat politiek wel vaker doet als de uitslag ongemakkelijk is: plechtig kijken, zware woorden gebruiken, naar een debat van donderdag wijzen en vooral tijd kopen.

Laat ik helder zijn. Forum voor Democratie is niet zomaar een partij erbij. Er is commotie geweest rond kandidaten, er zijn principiële bezwaren, en een deel van de lokale politiek wil er nog geen kop koffie mee drinken, laat staan een coalitie vormen. Dat mag. Sterker nog, partijen mogen heel best zeggen: tot hier en niet verder. Politiek is niet alleen rekenen, het gaat ook over grenzen, fatsoen en vertrouwen.

Maar dan begint pas het interessante deel. Want wat je nu ziet in Nieuwegein is niet alleen afkeer van Forum. Je ziet ook bestuurlijke zenuwen. Vier zetels zijn geen ongelukje, geen verdwaalde proteststem, geen rimpeling in de marge. Vier zetels is een serieus blok in de raad. Daar zitten straks gewoon kiezers achter die niet opeens verdwijnen omdat andere partijen hun neus ophalen.

En daar wringt het.

Want de makkelijkste houding is nu deze: Forum is fout, dus Forum telt bestuurlijk niet mee. Klaar. Moreel lekker overzichtelijk, bestuurlijk een stuk lastiger. Want verkiezingen zijn geen kerkdienst waar deugdzame mensen elkaar vinden in het licht. Verkiezingen zijn een uitslag. En die uitslag zegt in Nieuwegein twee dingen tegelijk.

Eén, Lokale Vernieuwing/VSP is de grootste en zit aan het stuur van de formatie. Twee, een opvallend deel van de stad heeft gekozen voor een partij waar de rest van de raad liever met een boog omheen loopt.

Dat tweede kun je onprettig vinden, maar het blijft wel politiek relevant. Je hoeft Forum niet te omarmen om te erkennen dat hier iets aan de hand is. Er zit onvrede, boosheid of op zijn minst een stevig wantrouwen in een deel van het electoraat. Wie dat alleen afdoet als een nare bijsmaak aan de verkiezingsavond, heeft het signaal nog steeds niet begrepen.

Nieuwegein heeft namelijk niet alleen op partijen gestemd. Nieuwegein heeft ook gestemd op toon. Op ongeduld. Op een afrekening met de brave bestuurstaal waar alles altijd “zorgvuldig”, “in verbinding” en “in goed overleg” moet. Een deel van de stad heeft kennelijk gedacht: zoek het maar uit met jullie nette zinnen, wij drukken nu op de rode knop.

En wat doet de gevestigde politiek vervolgens? Die zegt ongeveer: we horen u, maar liever niet zo hard.

Daar kun je als Jan met de Pet maar één ding van zeggen: dat is te dun.

Als je Forum uitsluit, moet je niet alleen uitleggen waarom Forum niet kan. Je moet vooral uitleggen wat dan wel kan. Welke coalitie wordt het dan? Wie durft met wie? Waar ligt de grens bij de VVD? Wat wordt de rol van GroenLinks/PvdA? Hoeveel schuifruimte heeft LV/VSP echt? En wordt er achter de schermen straks niet gewoon een werkcoalitie in elkaar geschroefd die vooral is gebaseerd op bestuurlijk gemak?

Dat is de echte kwestie. Niet de toneeltekst voor de camera, maar het rekenwerk achter de deur.

Ik vermoed dan ook dat de komende dagen veel partijen nog flink zullen draaien, nuanceren en formuleren. Dan hoor je zinnen als: “het ligt niet voor de hand”, “we sluiten niets op voorhand uit”, “we willen eerst het gesprek voeren” en andere politieke stoplappen waarmee je tegelijk hard en zacht probeert te klinken. Nieuwegein kent dat repertoire inmiddels uit het hoofd.

Maar een stad heeft niets aan mist. Een stad heeft behoefte aan duidelijkheid.

Zeg dus gewoon waar het op staat. Wie Forum principieel uitsluit, moet dat hardop doen en ook de consequenties durven dragen. Wie de deur op een kier laat, moet niet laf blijven hangen in formuleringen waar niemand chocola van kan maken. En wie straks een coalitie smeedt zonder Forum, wat de meest waarschijnlijke uitkomst lijkt, moet niet doen alsof daarmee het probleem is opgelost. Dan begint het pas. Want dan zitten daar vier zetels die zich de komende jaren met zichtbaar plezier zullen opwerpen als bewijs dat “het kartel” in Nieuwegein hen niet moet.

En eerlijk is eerlijk, als de rest van de raad hen alleen maar met morele verontwaardiging blijft bestrijden, krijgen ze nog gelijk ook in de ogen van hun eigen achterban.

Zo bekeken is Forum niet alleen een probleem voor zichzelf, maar vooral een stresstest voor de rest van de Nieuwegeinse politiek. Kunnen partijen stevig zijn zonder schijnheilig te worden? Kunnen ze grenzen trekken zonder de helft van de discussie te ontwijken? Kunnen ze besturen zonder te vervallen in het oude spel van dichttimmeren, gladstrijken en wachten tot de storm overwaait?

Hier in Schotland zou ik zeggen: dat monster van Loch Ness is nog eerder boven water dan een volstrekt eerlijke coalitieanalyse in Nieuwegein.

Maar lang kan Jan er ook niet meer van genieten. Zo gaat de koffer dicht en vertrekt hij naar Glasgow, om daar het vliegtuig naar Nederland te nemen. Want hij wil morgen gewoon zelf in het Stadshuis zitten bij het duidingsdebat dat om 19.30 uur begint. Mooie praatjes heeft hij nu wel genoeg gehoord, Jan wil zien wie er nog overeind blijft als het rekenen begint.

The post Jan met de Pet ziet het vanuit Schotland al, Nieuwegein wil Forum wel in de raad, maar liever niet aan tafel appeared first on De Digitale Stad Nieuwegein.

In een pub ergens in de Schotse Hooglanden, met een glas whisky binnen handbereik en een gure wind tegen de ramen, probeert Jan met de Pet even afstand te nemen van Nieuwegein. Maar ja, verkiezingen laten zich niet uitzetten. Dus ook hier in Drumnadrochit aan de rivier de Enrick wordt gerekend.

“33 zetels,” mompelt hij. “Dus 17 nodig. De rest is ruis.”

Hij slaat zijn notitieboekje open. Geen partijpraat, geen slogans. Gewoon de feiten.

De grootste is geen baas
Lokale Vernieuwing/VSP wint met 9 zetels. Logisch dat zij het initiatief pakken. “Maar vergis je niet,” zegt Jan. “Met 9 zetels ben je geen leider, je bent de spil. Iedereen draait om jou, maar je kunt niks alleen.”

Hun verhaal is duidelijk: minder regels, meer doen, lokaal denken. “Prima,” zegt Jan, “maar nu moeten ze kiezen. En dan wordt het ineens wél politiek.”

Links wil vooruit, maar wel met beleid
GroenLinks/PvdA, 7 zetels, zet zwaar in op sociale woningbouw, duurzaamheid en een stevige rol van de gemeente.

Jan nipt van zijn whisky. “Die willen bouwen, maar netjes. Met regels, overleg en klimaatdoelen. Kost tijd. En tijd is precies wat Nieuwegein niet altijd heeft.”

VVD wil gas geven
De VVD (5 zetels) zit er anders in: sneller bouwen, minder regels, focus op veiligheid en economie.

Jan knikt. “Dat is de gaspedaalpartij. Doorduwen, tempo maken. Maar zonder tegenkracht wordt het chaos.”

De coalitie ligt eigenlijk al op tafel
Jan schuift zijn glas opzij en wijst op zijn aantekeningen. LV/VSP + GL/PvdA + VVD = 21 zetels. “Dat is ’m gewoon,” zegt hij. “Geen liefdeshuwelijk, maar een werkrelatie.”

GL/PvdA bewaakt sociaal en groen, VVD zorgt voor tempo en geld, LV/VSP houdt het praktisch en lokaal. “En precies dát heb je nodig in een stad die groeit en tegelijk moet bezuinigen.”

De rest kijkt mee, en wacht af
D66 wil vernieuwing en onderwijs, CDA hamert op balans en gemeenschap. Jan haalt zijn schouders op: “Prima partijen. Maar niet nodig. Dus hun invloed begint pas als het schuurt.”

De kleine partijen? “Die zitten straks vooral te luisteren of ze nog ergens een punt kunnen maken.”

Forum gaat niet mee besturen
Forum voor Democratie komt met 4 zetels binnen. Jan is duidelijk: “Die gaan niet in het college komen. Ze gaan het debat domineren, zeker. Maar besturen? Nee. Trouwens werd deze partij al op voorhand uitgesloten.

Donderdag wordt interessant
Jan tikt met zijn vinger op tafel. “Donderdag 26 maart van 19.30 uur tot 21.20 uur, duidingsdebat in het Stadshuis. Dát is het moment.” Hij kijkt even op van zijn notities. “Dan zie je wie er wil besturen, en wie nog campagne aan het voeren is. De vraag is niet óf ze elkaar vinden, maar wie er als eerste moet slikken. Wie daar nog campagne voert, ligt er als eerste uit.”

Volgens Jan moet je daar niet luisteren naar mooie woorden, maar naar kleine signalen:
– wie elkaar opzoekt
– wie elkaar spaart
– wie ineens een draai maakt

“Daar zie je de contouren van het college al ontstaan, voordat er één handtekening is gezet.”

Hier wordt het spannend
“Let op deze drie,” zegt Jan.

• Woningbouw
  Tempo versus zorgvuldigheid
• Geld
  Iedereen wil investeren, niemand wil snijden
• Veiligheid
  Hard aanpakken of sociaal oplossen

“En LV/VSP? Die zeggen: wij zijn praktisch. Totdat ze moeten kiezen.”

De nuchtere conclusie
Jan leunt achterover en kijkt naar buiten, waar de regen tegen het raam slaat. “Het wordt geen spannend college,” zegt hij. “Maar wel een dat werkt.”

LV/VSP + GL/PvdA + VVD

“Breed genoeg, stabiel genoeg, en iedereen een beetje tevreden. Als dit het niet wordt, is er iets mis met de politiek in Nieuwegein.”

“De droomcoalitie?” Hij neemt een slok whisky. “Die bestaat niet. Je hebt hier geen huwelijk uit liefde. Je hebt een huishouden dat moet draaien.”

Hij grijnst.

“En donderdag tijdens het duidingsdebat gaan ze doen alsof het nog alle kanten op kan.”

Tot slot
Jan heft zijn glas. “Let niet op wat ze zeggen,” zegt hij. “Let op wat ze inslikken.” “Daar zit de echte politiek.”

Jan met de Pet

The post Jan met de Pet (op vakantie): “Nieuwegein krijgt geen droomcoalitie, maar een werkcoalitie” appeared first on De Digitale Stad Nieuwegein.

De verkiezingsprogramma’s zijn geschreven, de ambities uitgesproken. De Digitale Stad Nieuwegein legde de plannen van de lokale partijen al langs zes vaste meetlatten. Maar papier is geduldig. Daarom kijkt Jan met de Pet verder dan de bekende thema’s.

Terwijl landelijke partijen elkaar de maat nemen over stikstof, klimaat en migratie, zeggen Lokale Vernieuwing (LV) en de VSP iets anders: laat Den Haag erbuiten. Nieuwegein moet weer van Nieuwegeiners worden. Minder bureaucratie, minder externe adviseurs, minder bestuurlijke omwegen. Meer grip, meer handhaving, meer duidelijkheid.

Jan met de Pet leest hun gezamenlijke verkiezingsprogramma niet als een lijstje wensen, maar als een bestuurlijke correctie. Dit is geen droombeeld van een ideale stad. Dit is een poging om het apparaat weer onder controle te krijgen.

Wat direct opvalt, is de nadruk op onafhankelijkheid. Lokale Vernieuwing en VSP benadrukken dat ze niet gebonden zijn aan landelijke partijtoppen en besluiten nemen zonder inmenging van buitenaf. Dat klinkt als een principiële keuze, maar het is vooral een machtsclaim: wij bepalen hier zelf de koers. Die koers begint bij het gemeentelijk apparaat. Het ambtenarenapparaat moet kleiner en efficiënter. Minder externe inhuur. Minder bureaucratie. De gemeente moet weer doen wat ze zegt en zeggen wat ze doet.

Jan leest hier geen vrijblijvende wens, maar frustratie over een overheid die volgens hen te veel met zichzelf bezig is. De boodschap is helder: het Stadshuis moet weer dienstbaar worden, niet leidend. Tegelijkertijd is dit geen zachte bestuursstijl. Integendeel. Veiligheid is de ondergrens. Er moet meer worden ingezet op politiecapaciteit. Ondermijnende criminaliteit moet harder worden aangepakt. Cameratoezicht mag gerichter worden ingezet bij serieuze veiligheidsproblemen.

Wat Jan opvalt, is dat ze veiligheid niet alleen in cijfers willen vangen. Beleid moet gebaseerd worden op gevoel én feiten. Dat is politiek slim. Want in wijken draait het vaak niet om statistiek, maar om beleving. Als bewoners zich onveilig voelen, is dat politiek realiteit.

Ook in het sociaal domein klinkt een duidelijke lijn door: hulp moet er zijn, maar niet zonder wederkerigheid. Fraude met bijstand moet streng worden aangepakt. Tegelijkertijd moet er ruimte blijven voor de menselijke maat, bijvoorbeeld wanneer buren elkaar helpen.

In de jeugdzorg willen ze kortere wachttijden, maximaal vier weken, en één regisseur per gezin. Geynwijs moet kleiner en wendbaarder worden. Dat is geen afbraak van zorg, maar een poging om het systeem weer beheersbaar te maken. Jan ziet hier vooral een bestuurlijke reflex: het moet efficiënter, overzichtelijker, minder versnipperd.

Wat het programma daarnaast kenmerkt, is de focus op tastbare zaken. Meer openbare toiletten, zonder poortjes en bij voorkeur gratis. Een jaarkalender voor evenementen. Investeren in de bibliotheek als ontmoetingsplek. Behoud van de historische kernen. Geen grootse visies, maar concrete ingrepen. Jan herkent daarin een partij die de stad bekijkt vanuit het dagelijks gebruik. Wat werkt niet? Wat stoort? Wat kan beter?

Op financieel terrein positioneren ze zich duidelijk. De OZB mag alleen stijgen met inflatiecorrectie. Er komt geen hondenbelasting. Betaald parkeren mag niet verder worden uitgebreid en de eerste twee uur bij City moeten gratis worden.

Hier spreekt de stem van de middenklasse die het gevoel heeft dat gemeentelijke lasten steeds verder oplopen. Tegelijkertijd willen ze niet snijden in voorzieningen zoals sport, zorg, onderwijs, bibliotheek en cultuur. Dat betekent dat de bezuiniging vooral binnen het apparaat gezocht moet worden. Minder mensen, minder externe bureaus, meer efficiëntie.

Interessant is ook hun koers in duurzaamheid. Ze willen subsidies voor isolatie en vergroening en duidelijke afspraken met woningcorporaties. Maar nieuwe windturbines binnen de gemeentegrenzen wijzen ze af. Dat is een pragmatische lijn: wel verduurzamen, maar niet ten koste van leefbaarheid en draagvlak. Wat onder dit alles ligt, is een duidelijke bestuursfilosofie. Nieuwegein moet overzichtelijk blijven. Regie moet terug naar het lokale niveau. Problemen moeten benoemd worden, niet weggemasseerd. En regels gelden voor iedereen.

Jan ziet geen ideologisch experiment. Hij ziet een partij die orde en grip centraal zet. Minder bestuurlijke franje, meer uitvoerbaarheid. De vraag is alleen hoe dat uitpakt als het schuurt. Minder ambtenaren betekent ook minder capaciteit. Meer handhaving vraagt om menskracht en geld. Gratis parkeren en lage lasten beperken de financiële ruimte.

Heleen Peters en Jan met de Pet

Jan neemt een trekje aan zijn pijp en kijkt nog eens naar het programma. Lokale Vernieuwing – VSP presenteert zich als de nuchtere bewaker van het lokale belang. Geen Haagse agenda, geen grote ideologische verhalen. Wel duidelijke keuzes, een stevige hand op veiligheid en een kritisch oog op het gemeentelijk apparaat.

Of dat genoeg is om een groeiende stad als Nieuwegein bestuurlijk strak én sociaal houdbaar te houden, zal niet afhangen van hun woorden, maar van hun uitvoering. Want minder bureaucratie beloven is één ding. Een stad besturen zonder haar vast te laten lopen, dat is waar het om draait.

Jan met de Pet

The post Jan met de Pet: ‘Geen Haagse hand, wel een stevige gemeentelijke vuist met LV en de VSP’ appeared first on De Digitale Stad Nieuwegein.

Over iets meer dan een week kiest Nieuwegein, net zoals in heel Nederland, een nieuwe gemeenteraad. Tien partijen doen mee in onze stad. Twee daarvan gaan samen verder op één lijst. Lokale Vernieuwing met de VSP en GroenLins met de PvdA. Dat maakt deze verkiezingen overzichtelijker op papier, maar spannender in de praktijk. Want samenvoegen is niet hetzelfde als optellen.

Nieuwegein stemt bij gemeenteraadsverkiezingen meestal nuchter. Geen aardverschuivingen, geen politieke aardbevingen, maar kleine correcties. Zeteltje erbij, zeteltje eraf. Het schuift, maar het stort niet in. Tenzij de campagne wordt overgenomen door twee woorden: wonen én asiel.

Als die twee thema’s de komende twee weken alles gaan domineren, verandert het speelveld fundamenteel. Nieuwegein heeft namelijk een hoog PVV-gehalte. Dan gaat het niet meer over nuance, uitvoeringsparagrafen of wie de beste wethouder levert. Dan gaat het over schaarste. Over tempo. Over draagvlak. Over grenzen.

Wonen raakt bijna ieder huishouden. Starters die nergens terecht kunnen. Gezinnen die niet kunnen doorstromen. Ouderen die vastzitten. Voeg daar het debat over opvang, locaties en leefbaarheid aan toe, en je krijgt een mix die emoties sneller laat oplopen dan cijfers.

In zo’n klimaat verdwijnt het midden als eerste uit beeld. Strategisch stemmen neemt toe. Kleine partijen worden kwetsbaar. En blokvorming wordt sterker. Als dát scenario werkelijkheid wordt, kan de raad er op 19 maart zo uitzien:

• GroenLinks/PvdA 9 zetels
• Lokale Vernieuwing/VSP 7 zetels
• VVD 6 zetels
• Forum voor Democratie 4 zetels
• CDA 3 zetels
• D66 2 zetels
• ChristenUnie 1 zetel
• De Unie van Nieuwegein 1 zetel
• Ieders Belang 0 zetels
• Stadspartij Núwegein 0 zetels

Dat is een volledig bezette raad van 33 zetels. En het betekent een duidelijke herschikking.

In dit scenario groeit nieuwkomer Forum voor Democratie (FvD) fors. Niet omdat Nieuwegein plotseling radicaal wordt, maar omdat dominante thema’s kiezers dwingen kleur te bekennen. Als wonen en asiel versmelten tot één verhaal over druk en grenzen, kan FvD daar het meest direct van profiteren.

GroenLinks/PvdA blijft groot, maar krijgt tegenwind als het debat verschuift van solidariteit naar capaciteit. VVD blijft zoals altijd stabiel, maar wordt deze keer van twee kanten onder druk gezet. D66 levert in wanneer het gesprek minder over proces en meer over emotie gaat.

De grootste verliezers zijn in dit scenario de kleinste fracties. Bij strategisch stemmen kiezen de kiezers eerder voor een blok dan voor een eenpittersfractie. Een restzetel kan dan zomaar verdwijnen. Dat maakt het voor ieders Belang en Stadspartij Núwegein extra spannend.

Is dit zeker? Nee. Het is een scenario. Maar het is wel het scenario dat ontstaat als de campagne geen debat over programma’s wordt, maar een referendum over ruimte en regie.

De reacties laten in ieder geval één ding zien: niemand durft zijn hand ervoor in het vuur te steken. De één verwacht dat Forum voor Democratie meer gaat pakken dan nu wordt ingeschat. De ander ziet juist landelijke kopstukken doorwerken in het lokale stemhokje, positief of negatief. En vrijwel iedereen wijst op hetzelfde spanningsveld: hoeveel ruimte is er voor lokale partijen in een stad zoals Nieuwegein die bij landelijke verkiezingen opvallend gemiddeld stemt?

Wat vaststaat is dit: de marges zijn dun. Als één partij één zetel wint, verliest een ander die. En in een raad van 33 zetels kan precies dat ene stoeltje bepalen wie er straks in het Stadshuis de knopen doorhakt.

Van de redactie
Voor deze voorspelling heeft de redactie alle uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen in Nieuwegein sinds 1974 geanalyseerd. Daarnaast is gekeken naar landelijke trends, lokale verschuivingen en het huidige politieke sentiment in de stad. Het blijft een prognose. De kiezer beslist. Op 18 maart weten we wie er gelijk had.

The post Wonen en asiel als lont in het kruitvat: dit kan de raad van Nieuwegein volledig herschikken appeared first on De Digitale Stad Nieuwegein.

De verkiezingsprogramma’s zijn geschreven, de ambities uitgesproken. De Digitale Stad Nieuwegein legde de plannen van de lokale partijen al langs zes vaste meetlatten. Maar papier is geduldig. Daarom kijkt Jan met de Pet verder dan de bekende thema’s. Deze keer is het verkiezingsprogramma van Ieders Belang aan de beurt.

Iedere partij zegt dat ze er “voor iedereen” is. Maar als Jan met de Pet het verkiezingsprogramma van Ieders Belang leest, merkt hij iets anders. Dit is geen partij van nuance en lange zinnen. Dit is een partij van duidelijke grenzen, vaste regels en weinig geduld met wie daar overheen gaat.

Geen wollig taalgebruik. Geen stapels ambities die later worden afgezwakt. Wel een stad die volgens Ieders Belang vooral leefbaar moet blijven voor wie zich aan de regels houdt.

Jan zet zijn pet recht, neemt een slok koffie en denkt: dit is geen programma dat twijfelt. Maar kan het ook dragen wat het belooft? De fractie voorzitter Jacqueline Verbeek moet glimlachen, alsof ze Jan’s gedachten kan lezen.

Wat Jan als eerste opvalt, is de toon. Veiligheid is een basisrecht. Overlast wordt niet getolereerd. Wie zich structureel niet aan de regels houdt, wordt streng en consequent aangepakt. Dat is helder. Geen mitsen, geen maren.

Jan begrijpt dat sentiment. Hij hoort het ook in het buurthuis en bij de bakker. Mensen die zich netjes gedragen, zijn het zat om rekening te houden met wie dat niet doet. Ieders Belang kiest hier zonder omwegen partij voor de stille meerderheid. Maar Jan weet ook: streng optreden vraagt scherpe definities. Wanneer is iets structureel? Hoe voorkom je dat handhaving willekeurig wordt? Een harde lijn is makkelijk op papier. In de praktijk vraagt het vakmanschap.

Geen groei om de groei
Waar andere partijen vooral spreken over bouwen, kiest Ieders Belang nadrukkelijk voor behoud van leefkwaliteit. Geen verdere verdichting als dat de leefbaarheid schaadt. Park Oudegein blijft zoals het is. Groen is geen restgrond. Dat is een duidelijke breuk met het idee dat elke open plek benut moet worden. Jan ziet hier een fundamentele keuze: niet alles wat kan, moet ook. Maar hij ziet ook de spanning. Als je niet verder verdicht, waar vang je dan de groei op? En hoe houd je woningen betaalbaar als je minder ruimte benut? Het programma kiest voor bescherming van wat er is. De vraag is of dat genoeg antwoord geeft op wat komt.

Parkeren als symbool
Gratis parkeren in woonwijken blijft. Geen auto’s over fietspaden. Kwetsbare weggebruikers eerst. Het klinkt praktisch, maar Jan ziet hier iets groters. Dit gaat over zeggenschap in de eigen buurt. Over bewoners die niet verrast willen worden door nieuwe regels of experimenten vanuit het Stadshuis.

Ieders Belang kiest duidelijk voor comfort en voorspelbaarheid voor inwoners. Minder beleidsdrift, meer rust. Tegelijkertijd wil de partij investeren in openbaar vervoer en innovatie. Dat kost geld. En dat brengt Jan bij het meest gevoelige punt.

Geen belasting omhoog, wel meer doen
Geen verhoging van lokale belastingen. Geen hogere WOZ. Waar mogelijk zelfs verlaging. Ondernemers ontzien. Sport extra ondersteunen. Meer geld naar jeugdzorg. Investeren in onderwijs. Ondersteuning bij verduurzaming.

Jan telt mee en fronst. Dat is een lange wensenlijst. De kernvraag wordt dan: waar wordt het van betaald? Het programma spreekt over aantoonbaar nuttige bestedingen en geen verspilling. Dat klinkt goed. Maar het vraagt scherpe financiële keuzes. Je kunt niet tegelijk de lasten verlagen en de uitgaven verhogen zonder ergens pijn te doen. Die pijn benoemt het programma nauwelijks.

Zorg en controle
Op zorggebied kiest Ieders Belang voor menselijke maat, maar ook voor controle. Meer geld voor jeugdzorg, kortere wachttijden. Tegelijk moet Geynwijs beter functioneren en moet de controle op consulenten terugkomen.

Jan leest hierin frustratie over bureaucratie. Over inwoners die verdwalen in regels en loketten. De partij wil grip terugbrengen. Dat spreekt aan. Maar meer controle betekent ook meer toezicht en mogelijk meer systeemdruk. De kunst wordt om snelheid te winnen zonder nieuwe lagen te bouwen.

Ondernemers centraal
Ondernemers verdienen steun, geen extra lasten. Verlaging van WOZ voor bedrijfspanden. Actief meedenken met zzp’ers en markthandelaren.

Jan ziet hier een duidelijke keuze voor de lokale economie. Geen grootse visies over innovatiehubs of internationale profilering. Gewoon zorgen dat de bakker, de winkelier en de mkb’er hier kunnen blijven draaien. Dat is nuchter. Maar het mist een verhaal over hoe Nieuwegein zich economisch onderscheidt in de regio. Behouden is belangrijk. Vernieuwen net zo.

Klimaat zonder ideologie
Ieders Belang erkent de Europese klimaatdoelen en wil lagere inkomens helpen bij verduurzaming. Meer druk op corporaties om sociale huurwoningen te verbeteren. Geen ontkenning, geen klimaatstrijd. Wel de energierekening centraal. Jan waardeert die praktische benadering. Maar ook hier geldt: verduurzaming kost geld. Als je tegelijkertijd belastingen niet wilt verhogen, moet je ergens anders snijden.

Wat blijft hangen
Volgens Jan is Ieders Belang een partij van duidelijkheid. Van grenzen. Van lokale nuchterheid. Het programma is concreet, soms hard, zelden vaag.

Sterk is de helderheid. Je weet waar je aan toe bent.
Sterk is ook de focus op bestaande inwoners en leefkwaliteit.
Kwetsbaar is de financiële onderbouwing.
Kwetsbaar is de beperkte lange termijnvisie op economische ontwikkeling.

Jan nipt van zijn koffie en zet zijn pet nog eens recht. Dit programma belooft rust, orde en bescherming van wat we hebben. Dat spreekt veel mensen aan. Maar besturen is meer dan beloven. Het is kiezen, schrappen en soms teleurstellen.

Op 18 maart gaat het niet alleen om wat mooi klinkt. Het gaat om wat houdbaar is.

Jan met de Pet

The post Jan met de Pet over Ieders Belang: ‘Duidelijk, dichtbij, maar zonder vangnet’ appeared first on De Digitale Stad Nieuwegein.

Zaterdagmiddag. Het Stadshuis van Nieuwegein gonst. Partijtenten, roll-ups, flyers, pennen, glimlachende kandidaten. De verkiezingsmarkt is in volle gang. En daar loopt hij. Jan met de Pet. Geen koffie aan de keukentafel vandaag, maar tussen de stands, handen op de rug, bril op, blik scherp.

In zijn jaszak zit de gemeentelijke aanslag.

942 euro.

Jan is niet gekomen voor een goodiebag. Hij is gekomen met een simpele vraag.

“Wie van jullie gaat dit terugdraaien?”

Bij de eerste tafel krijgt hij een verhaal over investeringen in leefbaarheid. Bij de tweede hoort hij over noodzakelijke voorzieningen. Bij de derde gaat het over verantwoordelijkheid en realisme.

Jan knikt. Hij hoort het allemaal. Maar hij rekent ook.

Vier jaar geleden betaalde een gemiddeld koopgezin hier 21 procent minder. De ozb ging van 247 naar 312 euro. De afvalstoffenheffing van 344 naar 427 euro. De rioolheffing tikte ook omhoog. Ondertussen steeg de totale gemeentelijke belastingopbrengst van ongeveer 42 miljoen naar bijna 57 miljoen euro. Dat is 29 procent meer.

“En mijn salaris is geen 29 procent gestegen,” zegt Jan droog.

Een kandidaat wijst hem erop dat Nieuwegein relatief laag zit vergeleken met andere gemeenten. Dat er dus nog ruimte is. Jan trekt zijn wenkbrauw op.

“Ruimte voor wie?” vraagt hij. “Voor de begroting of voor de inwoner?”

Hij snapt heus dat de gemeente geld nodig heeft. Woningbouw, duurzaamheid, veiligheid, onderhoud van wijken, het kost allemaal geld. En ja, Den Haag draait de geldkraan langzaam dicht. Maar Jan merkt dat er één woord ontbreekt bij veel stands: grens.

Tot hoever?

In verkiezingsjaren stijgen lasten vaak iets minder hard. Dat weet Jan ook. Politiek gevoel is geen onbekend fenomeen. Maar wat gebeurt er ná 18 maart? Als de posters weg zijn en de coalitieakkoorden worden getekend?

Bij één van de tafels vraagt hij het rechtstreeks: “Kunt u hier opschrijven dat de ozb de komende vier jaar niet verder stijgt dan de inflatie?”

Er wordt gelachen. Een beetje ongemakkelijk.

Jan lacht niet.

Hij kijkt rond in de hal op de begane grond van het Stadshuis. Mooie ruimte. Glas, licht, moderne uitstraling. Het kost geld. Net als alles. Dat begrijpt hij. Maar hij wil dat iemand eerlijk zegt: ja, we gaan verhogen. Of nee, we kiezen anders.

Niet verschuilen achter gemiddelden. Niet wijzen naar andere gemeenten. Niet naar Den Haag. Gewoon zeggen waar het op staat.

Aan het eind van de middag loopt Jan richting uitgang. Hij heeft geen petje met logo aangenomen. Geen flyer meegenomen. Alleen een paar zinnen die hij heeft gehoord en die hij straks naast die 942 euro legt.

“Relatief laag.”
“Noodzakelijk.”
“Verantwoord.”

Jan stopt even, kijkt nog één keer om.

“Op 18 maart,” mompelt hij, “gaat het niet over mooie woorden. Het gaat over mijn portemonnee.”

En wie daar het eerlijkste verhaal over heeft, krijgt misschien zijn stem.

Misschien.

The post Flyers gratis, belastingen niet: Jan met de Pet loopt rond met 942 euro in zijn jaszak appeared first on De Digitale Stad Nieuwegein.

De verkiezingsprogramma’s zijn geschreven, de ambities uitgesproken. De Digitale Stad Nieuwegein legde de plannen van de lokale partijen al langs zes vaste meetlatten. Maar papier is geduldig. Daarom kijkt Jan met de Pet verder dan de bekende thema’s. Deze keer spit Jan met de Pet het verkiezingsprogramma van Forum voor Democratie in Nieuwegein door.

Forum voor Democratie (FvD) doet in Nieuwegein voor het eerst mee aan de gemeenteraadsverkiezingen en doet zeker niet aan nuance. Dit verkiezingsprogramma is geen stapje naar links of rechts, maar een ruk aan het stuur. Geen compromis, geen middenweg, maar een ideologische herinrichting van het Stadshuis. Wie denkt dat lokale politiek vooral gaat over stoeptegels en speeltoestellen, komt hier bedrogen uit. Dit is cultuurpolitiek tot in de lantaarnpaal.

Jan met de Pet slaat het verkiezingsprogramma 2026 tot 2030 open. Zeventien pagina’s die minder lezen als beleidsnotitie en meer als manifest. Helder geformuleerd, scherp afgebakend, zonder grijstinten.

De gemeente als tegenmacht
FvD positioneert de gemeente nadrukkelijk als tegenmacht. Tegen Den Haag, tegen Europa, tegen regionale samenwerkingsverbanden waar Nieuwegein niet volledig de regie heeft. De gemeente moet geen uitvoeringskantoor zijn, maar een zelfstandige gemeenschap met eigen prioriteiten.

Bindende referenda, een direct gekozen burgemeester, geen dichtgetimmerde coalitieakkoorden maar wisselende meerderheden. Dat spreekt kiezers aan die vinden dat besluiten te vaak al vaststaan voordat het debat begint. Minder achterkamertjes, meer open strijd in de raad.

Maar Jan ziet ook de keerzijde. Wisselende meerderheden betekenen voortdurende onderhandeling. Minder voorspelbaarheid. Bestuur vraagt niet alleen debat, maar ook stabiliteit. Het woord compromis komt niet voor, terwijl het in de praktijk onvermijdelijk is.

Symbolen zijn hier hoofdzaak
Waar andere partijen cultuur als bijlage behandelen, zet FvD het in het centrum van de politiek. Geen regenboogzebrapaden. Geen regenbooggemeente. Geen diversiteitsbeleid. Zwarte Piet blijft. Kerkklokken worden beschermd. Subsidies voor “activistische organisaties” worden geschrapt.

Dit gaat niet over details in de openbare ruimte. Dit gaat over normstelling. Over wat zichtbaar is en wat niet. FvD noemt dit neutraliteit, maar maakt duidelijke keuzes over welke symbolen wel of niet passen bij de gemeente. Voor de één voelt dat als herstel van herkenbaarheid. Voor de ander als uitsluiting. Het is in elk geval een fundamentele koerswijziging.

Schoonheid als politiek uitgangspunt
Opvallend is de nadruk op esthetiek. Warme straatverlichting in plaats van koud LED. Traditionele architectuur in plaats van modernistische hoogbouw. Geen “vervreemdende kunst” in de openbare ruimte. Historische panden eerst renoveren voordat sloop wordt overwogen. Dit programma wil niet alleen veiligheid en orde, maar ook een herkenbare, klassieke uitstraling van de stad. Nieuwegein moet menselijk en tijdloos ogen.

Jan begrijpt het verlangen naar schaal en identiteit. Maar Nieuwegein is ook een groeistad uit de jaren zeventig, met moderne wijken en experimenten. Wat traditioneel is, is hier minder vanzelfsprekend dan in een eeuwenoude binnenstad.

Economie zonder ideologische randvoorwaarden
FvD wil lagere lasten, minder regels, geen klimaateisen bij aanbestedingen en geen duurzaamheidsnormen die projecten duurder maken. Ondernemers moeten ruimte krijgen, geen extra heffingen, geen “boetemachines”. Dat klinkt helder en aantrekkelijk voor ondernemers. Tegelijk opereren gemeenten binnen nationale en provinciale kaders. Duurzaamheid is niet alleen ideologie, maar ook regelgeving. De vraag is hoe ver lokale autonomie reikt voordat juridische grenzen worden bereikt. Jan ziet hier een spanningsveld tussen ambitie en uitvoerbaarheid.

Technologie met rem en gaspedaal
Opmerkelijk is de dubbele houding tegenover technologie. AI mag processen versnellen en bureaucratie verminderen, maar politieke besluiten blijven altijd menselijk. Privacy by design is uitgangspunt. Cameratoezicht doelgericht, niet permanent. Hier klinkt geen nostalgie, maar pragmatisme. Modern waar het kan, terughoudend waar het moet. Dat deel van het programma oogt evenwichtiger dan het scherpe taalgebruik elders.

Wat ontbreekt
Wat Jan mist, is bestuurlijke realiteitszin. Sluiten van alle opvanglocaties. Stoppen met klimaatbeleid. Uittreden uit samenwerkingsverbanden zonder volledige invloed. Het klinkt daadkrachtig, maar gemeenten functioneren binnen een web van wetten en afspraken. Ook valt op dat het programma sterk inzet op grenzen stellen, minder op verbinden. Veel paragrafen beginnen met stoppen, afschaffen, weigeren. Minder vaak met opbouwen of samenwerken.

De kern
Dit is geen beheerprogramma. Dit is een correctieprogramma. Forum voor Democratie wil de koers van de afgelopen jaren niet bijsturen, maar fundamenteel herijken. Minder bestuurlijke consensus, meer ideologische duidelijkheid. Minder meebewegen, meer tegenhouden.

In de karikatuur hierboven schetst Jan een beeld in donkere dagen. Jan kijkt somber, pet wel stevig op het hoofd. Lijsttrekker Max Verstappen kijkt om zich heen, ja Max dit is Nieuwegein, Vreeswijk om precies te zijn.

Op 18 maart beslist Nieuwegein of deze breuk wordt omarmd als herstel, of gezien wordt als ontregeling. Dat oordeel ligt niet bij het programma, maar bij de kiezer woensdag 18 maart aanstaande.

Jan met de Pet

The post Jan met de Pet: ‘Niet bijsturen maar breken zegt Forum voor Democratie’ appeared first on De Digitale Stad Nieuwegein.

De redactie van De Digitale Stad Nieuwegein heeft de verkiezingsprogramma’s van de lokale politieke partijen naast elkaar gelegd en vergeleken op zes hoofdthema’s. Maar wie alleen vergelijkt, mist vaak waar het écht over gaat. Daarom leest Jan met de Pet de programma’s zoals veel inwoners dat doen: tussen de regels door. Wat zegt een partij over mensen, over vertrouwen, over macht en over wie er wel en niet mee mag doen? Deze week het verkiezingsprogramma van het CDA in Nieuwegein.

Jan met de Pet heeft Helen Adriani tegenover zich. Ze glimlacht, rustig, beheerst. Blauwe blazer, vaste blik. Geen geschreeuw, geen theater. Het CDA in Nieuwegein presenteert zich als betrouwbaar midden, als anker in onrustige tijden. Jan roert in zijn koffie en zegt: “Samen sterker. Dat klinkt mooi. Maar samen met wie, en sterker dan wat?” Geen revolutie, maar correctie.

Wat Jan opvalt aan het CDA-programma is wat er níet in staat. Geen grote systeemkritiek. Geen breekijzers. Geen belofte om de stad radicaal om te gooien. Het is eerder een correctieprogramma. Repareren wat schuurt. Bijsturen waar het misloopt. Dat is degelijk. Maar ook veilig.

Het CDA gelooft zichtbaar in de tussenlaag van de samenleving. Vrijwilligers, mantelzorgers, buurtinitiatieven, ondernemers, verenigingen. Niet de markt als hoogste macht, niet de overheid als allesregelaar. Maar de gemeenschap. Jan knikt. “Dat is sympathiek. Maar ook een beetje nostalgisch. Alsof iedereen nog lid is van de kerk, de voetbalclub en het zangkoor.”

Morele ondertoon
Onder het hele programma zit een morele laag. Fatsoen. Normen. Verantwoordelijkheid. De aanpak van afvaldumping is daar een mooi voorbeeld van. Niet alleen praktisch, maar principieel. Wie zijn rommel neerpleurt, ondermijnt de gemeenschap.

Hetzelfde bij huiselijk geweld. Het CDA kiest duidelijk partij voor slachtoffers en wil desnoods daders uit huis zetten. Geen relativering, geen wolligheid. Dat is stevig. Maar Jan denkt hardop: “Jullie willen fatsoen herstellen. Prima. Maar fatsoen laat zich niet verordenen. Hoe ga je dat doen zonder dat het moralistisch wordt?”

Basisinkomen? Van het CDA?
Dan komt het moment waarop Jan zijn wenkbrauwen optrekt. Experimenteerruimte voor basisinkomen voor mensen die langdurig in de bijstand zitten. “Wacht even,” zegt hij. “Het CDA dat openstaat voor onvoorwaardelijke uitkeringen?”

Dat is geen klassiek rechts geluid. Dat is pragmatisme. Als mensen structureel niet aan het werk komen, blijf je ze dan controleren of geef je rust? Hier zie je een partij die niet bang is om ideologische grenzen op te rekken, zolang het binnen het kader van verantwoordelijkheid blijft. Want begeleiding blijft verplicht. Vrijheid, maar niet vrijblijvend. Dat is CDA in een notendop.

Gemeenschap als oplossing voor alles?
Toch schuurt het bij Jan. Het woord “samen” komt zó vaak terug dat het bijna een mantra wordt. Samen tegen eenzaamheid. Samen tegen armoede. Samen tegen verloedering. Samen in zorg. Samen in duurzaamheid.

Maar wat als samen niet lukt? Wat als buurten individualiseren? Wat als mensen geen tijd hebben voor mantelzorg? Wat als vrijwilligers opraken? Dan moet de overheid harder trekken. En daar blijft het CDA wat vaag. De gemeente ondersteunt, faciliteert, stimuleert. Maar waar is de grens? Wanneer wordt faciliteren gewoon overnemen?

Orde, rust en regelmaat
In mobiliteit en openbare ruimte zie je ook die behoefte aan orde. Sluipverkeer aanpakken. 30 kilometer in wijken. Gratis eerste uur parkeren. Gratis toiletten. Geen evenemententerrein in Parkhout. Dat laatste zegt veel. Rust boven reuring. Groen boven spektakel. Structuur boven experiment. Jan grijnst: “Het CDA is niet van de rave in het park. Het is van de picknick met koffie in een thermoskan.” Daar is niets mis mee. Maar het is wel een duidelijke keuze. De grote vraag: durven jullie kiezen?

Wat Jan uiteindelijk mist, is conflict. Niet het schreeuwerige conflict van de landelijke politiek, maar de echte lokale botsing van belangen. Als er straks minder geld is, waar snijdt het CDA dan als eerste? In cultuur? In sport? In zorg? In ambtelijke capaciteit? Het programma zegt dat voorzieningen prioriteit houden, maar elke euro kan maar één keer uitgegeven worden. Samen sterk klinkt goed. Maar samen betekent ook: samen pijn verdelen.

Het gesprek aan tafel
Helen blijft rustig. Ze straalt betrouwbaarheid uit. Geen populisme, geen grote woorden. Ze lijkt het type bestuurder dat liever een oplossing uitonderhandelt dan een tweet verstuurt. Jan kijkt haar aan en zegt: “Jullie zijn het geweten van het midden. De partij die de boel bij elkaar wil houden. Maar soms moet iemand ook durven duwen. Wie duwt er bij het CDA?” Ze glimlacht. Geen direct antwoord. En misschien is dat precies de strategie. Niet duwen. Niet trekken. Maar verbinden.

Jan neemt een slok en concludeert: “Het CDA wil een stad die niet uit elkaar valt. Dat is een legitieme ambitie. Maar de vraag is of verbinden genoeg is in een tijd waarin alles schuift.”

Hij zet zijn kopje neer. “Betrouwbaar zijn is een kracht. Maar zonder scherpte wordt betrouwbaarheid voorspelbaarheid. En voorspelbaarheid wint niet altijd verkiezingen.” Zo kijkt Jan met de Pet naar het CDA. Niet vijandig. Niet lyrisch. Maar kritisch, op het randje. Zoals het hoort in een stad die zichzelf serieus neemt.

Jan met de Pet

The post Jan met de Pet: ‘CDA kiest voor fatsoen, maar durft het ook te kiezen?’ appeared first on De Digitale Stad Nieuwegein.