Deze week in de rubriek Toen & Nu een blik vanaf de Rijnhuizerbrug op het oude dorpshart van Jutphaas. De foto van Toen werd gemaakt tussen 1919 en 1924. Het Utrechts Archief omschrijft de opname als: ‘Gezicht op de draaibrug (Rijnhuizerbrug) over het Merwedekanaal te Jutphaas, met op de achtergrond de panden aan de Dorpsstraat.’
Op de prentbriefkaart zelf staat nog de tekst ‘Brug o/d Vaartsche Rijn. Jutphaas.’ Onze fotograaf ging naar dezelfde plek en maakte de foto van Nu. De brug is niet meer dezelfde, de Dorpsstraat kreeg een andere naam en meerdere panden veranderden van uiterlijk. Toch blijft de plek onmiddellijk herkenbaar.
Twee mannen op de oude draaibrug
Op de foto van Toen kijken we over het houten brugdek van de oude draaibrug richting de Dorpsstraat. De brug oogt sober en functioneel, met zware metalen zijliggers en houten planken waarover het dagelijkse verkeer Jutphaas in en uit ging.
Midden op de brug staan twee mannen. Vooral de man rechts valt op door zijn donkere kleding en pet. Hij zou brugwachter kunnen zijn geweest, wat op deze draaibrug geen vreemde gedachte is. Ook een functie als veldwachter valt op basis van zijn kleding niet geheel uit te sluiten. Zeker weten doen we het niet, de foto geeft daarvoor te weinig prijs.
Tussen de twee mannen in is aan de overzijde nog een mooi detail zichtbaar: een man met een handkar, vermoedelijk een verkoper die met zijn waren door de Dorpsstraat trok. Het is zo’n klein tafereel dat een oude foto tot leven brengt. De brug was niet alleen een oversteek, maar ook onderdeel van het dagelijkse dorpsleven, waar bewoners, handelaren en passanten elkaar tegenkwamen.
Van Dorpsstraat naar Herenstraat
Achter de brug lag in de tijd van Toen de Dorpsstraat van Jutphaas. Toen Jutphaas en Vreeswijk in 1971 samen opgingen in Nieuwegein, kon die naam niet blijven bestaan. In Vreeswijk was immers al een Dorpsstraat. De Dorpsstraat van Jutphaas werd daarom omgedoopt tot Herenstraat.
Vanaf de brug is goed te zien dat de gevelwand aan de overzijde grotendeels dezelfde lijn heeft behouden. Op de oude foto staat daar nog een rustig dorpsbeeld, met woningen en winkelachtige panden direct aan de straat. Op de foto van Nu is de Herenstraat levendiger ingericht, met fietsen, geparkeerde auto’s, moderne straatverlichting en horeca.
De straat veranderde van naam en functie, maar bleef een herkenbaar stukje oud Jutphaas.
Veellust lijkt nieuw, maar stond er Toen al
Het witte pand aan de overzijde valt op de foto van Nu direct op. Op het eerste gezicht lijkt het alsof het oudere huis op de foto van Toen is gesloopt en door een ander pand is vervangen. Toch staat daar nog altijd de woning Veellust.
Veellust werd in 1820 gebouwd. In 1923, precies in de periode waarin de oude foto werd gemaakt, kreeg het pand een extra verdieping. Bovendien was de woning vroeger grijs en is zij tegenwoordig wit gepleisterd. Daardoor is het verschil tussen Toen en Nu groot, terwijl het in de kern nog altijd hetzelfde pand betreft.
Rechts naast Veellust staat het voormalige postkantoor van Jutphaas aan de huidige Herenstraat 13. Dat pand, met de herkenbare lichte horizontale strepen in de gevel, is op de foto van Nu eenvoudiger terug te herkennen dan Veellust.
Van draaibrug naar opvallende fietsbrug
De grootste verandering is de brug zelf. Op de oude opname ligt de lage draaibrug rustig in het beeld. De brug vormt vooral een toegang tot de Dorpsstraat, de panden aan de overzijde trekken de meeste aandacht.
De oude Rijnhuizerbrug werd in 1981 afgebroken. In het voorjaar van 1999 werd op dezelfde plek de huidige brug aangebracht, bedoeld voor voetgangers en fietsers. Die brug is door haar roodbruine constructie veel nadrukkelijker aanwezig in het straatbeeld. Waar de oude draaibrug het uitzicht nauwelijks onderbrak, omlijst de huidige brug de gevels van de Herenstraat bijna als een groot stalen venster.
Ook de brug van Nu is beweegbaar. De gemeente Nieuwegein noemt de Rijnhuizerbrug nog altijd als één van de beweegbare bruggen in de stad.
De wegwijzer bleef bijna gewoon staan
Een grappig detail is links aan de overzijde van de brug te vinden. Op de foto van Toen staat daar al bewegwijzering, vlak bij het begin van de Dorpsstraat. Op de foto van Nu staat vrijwel op dezelfde plek opnieuw een paal met richtingborden.
De brug veranderde volledig, de straat kreeg een andere naam, de verkoper met zijn handkar verdween en Veellust veranderde bijna onherkenbaar van uiterlijk. Maar wie de brug overkomt, moet kennelijk al ruim een eeuw op vrijwel dezelfde plek worden verteld welke kant hij op moet.
Nog altijd Jutphaas
Wie beide foto’s naast elkaar legt, ziet hoe veel deze plek in ruim honderd jaar is veranderd. De houten draaibrug maakte plaats voor een moderne roodbruine brug, de Dorpsstraat werd Herenstraat en het dagelijkse straatbeeld met een handkar en twee poserende mannen verdween.
Toch staat aan de overzijde nog altijd een gevelwand waarin het oude Jutphaas herkenbaar blijft. Veellust staat er nog, al werd het pand verhoogd en wit gepleisterd. Het voormalige postkantoor bleef zichtbaar aanwezig. En zelfs de bewegwijzering keerde terug op nagenoeg dezelfde plek.
De twee mannen op de brug zouden het bouwwerk van Nu waarschijnlijk nauwelijks herkennen. Maar één blik naar de overzijde zou genoeg zijn geweest: dit is nog altijd Jutphaas.
Ontdek meer van De Digitale Stad Nieuwegein
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
